19. Gezien van de Riet. Alles! Overal! Boekpresentaties en boekbespreking

cover Alles Overal

 

Prachtig verhaal, prachtige platen!


Achterflap:

‘Gezien van de Riet is een uitzonderlijk begaafde, gedreven kunstenares. Verwonderlijk is haar verhouding tot de natuur in al haar verschijningen. De liefde waarmee ze die verschijningen in haar schilderijen vastlegt wekken bij de beschouwer een bijzonder geluksgevoel.’
Ernst van de Wetering, de Rembrandt expert

Wie de bomen van Gezien van de Riet heeft gezien ontdekt ze zelf, ‘Hee, een Gezienboom!’ De natuur is haar inspiratiebron, mensen schildert ze graag. Met tempera en olieverf heeft ze een eigen techniek ontwikkeld. Ze tekent de hele wereld bij elkaar. Ze schrijft over kunst, het eigene en schone, het vak, het kijken, over de smaak voorbij. Ontroering is voor haar het ware.

Ze studeerde af in sociologie aan de Universiteit van Amsterdam met kunstgeschiedenis als bijvak en bezocht de Escuela de Bellas Artes in La Paz, Bolivia. Haar eerste boek verscheen in 2008, Gezien van de Riet, In ’t leven vindtment al.

Nicolien Mizee, bekend van Moord op de moestuin en Faxen aan Ger, vertelt geestig over hun eerste ontmoetingen bij het modeltekenen
in de jaren ’90 van de vorige eeuw. Haar verhaal verrijkt de geschreven kunstgeschiedenis over deze minder belichte schilderspraktijk.

Dit is een boek voor kunstliefhebbers, boom- en natuurliefhebbers, voor schilders, tekenaars, studenten en kunsthistorici.

Teksten: Gezien van de Riet, Nicolien Mizee.
80 pagina’s. Ruim 90 illustraties. Harde kaft. Van Spijk ArtBooks. Prijs 22,50. Verzending gratis.
Te bestellen via de bekende kanalen, boekhandel Laan en mijn website.
Meer info: https://www.gezienvanderiet.nl/boeken/alles-overal/

Presentaties van het boek
November 2023: in Kunstzaal van Heijningen, Den Haag, en in Boekhandel Laan, Castricum.

Bij Kunstzaal van Heijningen

bezoekers kunstzaal

Kunstzaal van Heijningen. Tweede van links Leo van Heijningen. Uiterst rechts: Gezien van de Riet en Nicolien Mizee.

Ik interviewde mezelf. Rechts stond dan de journalist en met een pas naar links kwam ik op ‘mijn eigen’ plek. Die pas vergat ik soms en dat bracht de nodige luchtigheid in mijn serieuze antwoorden.

Schilderij van de beuk

De boom en het vogeltje

Je schrijft over Schoonheid, toch een vaag begrip?
Nou, een definitie heb ik niet. Maar het bestaat. Je ervaart het. Een geluksgevoel. Bij schoonheid denk ik ook aan het dansen van vogels, of de kogelvis die een cirkel maakt op de zeebodem, hij komt precies goed uit en er zitten prachtige patronen in! Wat een instinct! Híj lokt de vrouwtjes, ík wil de mensen plezier geven.

Waar vind jij schoonheid?
Vooral in de natuur. Er moet meteen een klik zijn. Dat is heel persoonlijk. Om die schoonheid te vatten moet ik lang en scherp kijken. Zo stond ik vaak bij de beuk op dat schilderij Kijkuit 1. Eens bleef een vrouw staan en vroeg: ‘Wat ziet u? Een vogeltje?’ ‘Nee, de boom.’ ‘Mooi hé, bomen’, zei ze. Zonder er naar te kijken liep ze verder en liet mij verbaasd achter. Kennelijk was zij niet getroffen door die schoonheid.

Vaak loop ik zelf net zo onoplettend door het bos. Je moet een ontvankelijke bui hebben, dan kun je plotseling getroffen worden door wat ik schoonheid noem. Ineens neem je iets bijzonders waar. Toen ik die beuk, Kijkuit 1, voor het eerst in die gedaante zag, kreeg ik een schok. Daarna bleef ik de hele dag zo blij als een kind.’

 

 

Van de schrijfster Nicolien Mizee staat een prachtig verhaal in mijn boek: herinneringen aan onze ontmoetingen en haar ideeën over realisme, ook aangaande het schrijverschap.

Nicolien Mizee en Gezien van de Riet in de Haarlemse heemtuin

Nicolien en Gezien in de Haarlemse heemtuin


Hoe raakte Nicolien betrokken bij je boek?

In de jaren ’90 leerde ik Nicolien als model bij modeltekenen. Ik ben een grote fan van haar werk. Haar realisme verrast me keer op keer, het is uit het leven gegrepen met al z’n mooie en lelijke dingen. Die vat ze in verhalen, geestig en spannend. Gewone gebeurtenissen slijpt ze tot diamantjes.
Niet zo lang geleden ontmoetten we elkaar weer en kregen een gesprek over realisme.

Jullie herkennen elkaar in een voorliefde voor realisme?
Jazeker

Zoals zij jou beschrijft, klopt dat? Of is het zoals Nicolien over zichzelf schrijft: ‘Vrienden en familie vonden dat ik allerlei personages zeer realistisch had geportretteerd. (...) Maar hoe ze er zelf in voorkwamen, nee, daar klopte niets van. (...) Misschien was dat wat ‘realistisch werken’ inhield: er het jouwe van maken.’

Precies! Er het jouwe van maken. Wel opvallend, gisteren zei een collega-vriendin over Nicoliens tekst: ‘Ze beschrijft heel goed wie jij bent.’

Ze heeft het ook over jouw stijl...
Indertijd vond men dat je een eigen stijl moest zoeken en liefst zo snel mogelijk moest vinden. Of, als peuter al hébben... Anders was je karakterloos. Dat kan niet in de kunst. Ik verzette me tegen dat cliché. Toen gebeurde er iets ingrijpends, wat ik nu niet ga verklappen. Nicolien beschrijft het. Haar uitspraak daarover raakte me diep: ‘Stijl kun je niet zoeken, stijl overkomt je.'

Nicolien Mizee leest voor uit Het Paradijs

Nicolien Mizee leest voor uit Het Paradijs

Tot slot vroeg ik Nicolien om iets voor te lezen uit haar laatste verhalenbundel Het Paradijs. Het titelverhaal daar uit, Het Paradijs, sprak mij bijzonder aan.
Het gaat over de Corona periode, de tijd staat stil, eenzaamheid heerst, er gebeurt niks. Dan brengt ze, schrijfster als ze is, er een verhaal in, over een koude grot met mensen. Er staat iemand op, die gaat vertellen. De mensen zijn betoverd, ze zijn terug in het paradijs van verhalen. Alleen, de verteller staat buiten.
Ze fietst naar haar volkstuin en daar gebeurt iets wonderlijks. Ze voelt zich Adam in het paradijs, ‘een machtige beweging was er gaande, van leven en sterven’. Ze gaat bij de vijver zitten.

‘Op de bemoste houtstronk zat een kikker. Hij zat doodstil, maar ik zag hem ademen. De aanblik van het op en neergaan van dat kleine keeltje schudde me wakker uit de nu al maanden durende versuffing. Een diepe ontroering trok door mijn lichaam en ziel, alsof ik de adem van de tijd kon voelen en ook ik mocht beginnen uit te botten. (...)
Het paradijs is een kikker op een boomstronk.’

Hier zit de verteller toch ín het paradijs, de ontroerde lezer leest.

0-0-0

Presentatie bij Boekhandel Laan

Gezien van de Riet. Alles! Overal! Presentatie bij boekhandel Laan

Boek presentatie bij boekhandel Laan

Bij boekhandel Laan hield ik opnieuw een zelf-interview. Plus een interview met Nicolien Mizee.
Zij zou ook een aantal boeken gaan signeren, met name haar nieuwste: Het Paradijs.

Een van de vragen aan Nicolien was:
Pas geleden gaf je de Albert Verwey lezing met de titel ‘Waar gebeurd is een begin’. Je zegt dan dat schrijvers van pure fictie vaak neerkijken op realisme, dat noemen ze ‘armoedig roeren in hun eigen autobiografica’. Nee, schrijvers van pure fictie, die scheppen verhalen, ‘met niets dan hun verbeelding.’
Wat is jouw reactie daarop? 

 

Nicolien Mizee bij boekhandel Laan

Nicolien Mizee bij Laan

Nicolien: ‘Nou, zo'n schrijver vertelde vol spot dat dat boek Weg uit Ruinerwold op nummer één stond. Dat vond ik niet zo prettig. Waarschijnlijk had hij het boek helemaal niet gelezen. En wat zou er eigenlijk mis zijn met de dingen die waar gebeurd zijn. Waarbij ik niet wil zeggen dat dat hoger is, maar het is ook niet lager.’

0-0-0

Een bespreking van mijn boek door Jurjen van der Hoek trof mij zeer vanwege zijn begrip van hetgeen mij drijft. Hier enkele fragmenten:

De onvoorwaardelijke liefde tot de waarneembare schoonheid 

‘Ze werd afgewezen door de ballotagecommissie van de Gerrit Rietveld Academie. Ze kon namelijk haar meegebrachte uiteenlopende werk volgens deze niet bevredigend duiden. Waar was zij, waar zat haar stijl in dat verhaal. "Alles! Overal!", riep ze boos. Want stijl kun je niet zoeken, stijl overkomt je, vond ze toen en vindt ze nu nog. Daar waren de heren dus niet zo van gecharmeerd. Ze was niet te plaatsen en ging haar eigen weg. Overkomt dat niet dikwijls de geboren artiest, dat deze niet in een vakje te plaatsen is. Dat ze nergens bij passen en zich maar moeilijk kunnen aanpassen.
Het nieuwe kunstboek van Gezien van de Riet heeft die getergde uitroep van toen nu als titel mee gekregen. In het daarin afgedrukte werk is zij overal te vinden, in alles.’

schilderij van spiegelzee door Gezien van de Riet

Spiegelzee, Alkyd- en olieverf op paneel 60x80cm.

‘Schrijver Nicolien Mizee geeft in de tekstbijdrage aan dat Gezien van de Riet voor haar geen onbekende is. Ze troffen elkaar ooit bij een cursus tekenen naar levend model. Mizee was model en werd door Gezien getekend. Van de Riet wil echter geen standjes van een kwartier, maar wil langer kunnen werken aan een stand, wenst poses van enkele uren. Geen schets, maar een uitgewerkte tekening. (...) Dat is wat deze kunstenaar kenmerkt, een aandachtig kijken en gedetailleerd werken. "Een beetje schetsen kan iedereen, ik wil verder komen." (...) Jaren later treffen Mizee en Van der Riet elkaar weer. Mizee is gevierd auteur geworden en Van de Riet een technisch perfect kunstenaar. Werkend naar de natuur. Met de boom als model, die zij als individu portretteert. De uitdrukking van het karakter weet ze minutieus te pakken. Zowel in de mens als in de boom of het landschap.’

Schilderij Olijfboom in Spanje door GezienvandeRiet

Olijfboom in Spanje, Tempera en olie op paneel, 30x30cm.

‘De uitgave is tevens een soort werkboek, een geschrift met aantekeningen. De afbeeldingen namelijk worden ondersteund door notities van de kunstenaar. (...) Haar manier van werken doet zij uit de doeken. De zaken die haar aan het hart gaan. De dingen waarin Gezien inspiratie vindt. En de daad wordt bij het woord gevoegd, de afbeeldingen illustreren de ‘lessen’. Van de Riet schrijft onder meer over het vak, het kijken, het eigene, het persoonlijke en het schone. Het portret, de natuur, het pastelleren, het tekenen en plein air schilderen.’

Sleesporen in het bos van Driehuis, geschilderd door Gezien van de Riet

Sleesporen in het bos van Driehuis, tempera en olieverf op paneel, 25x40 cm

‘Het zit perfect in elkaar, kan zo in de werkelijkheid geplaatst worden. Maar haar omgeving, haar mens en boom, haar wolk en berg, is niet de realiteit. Er hangt voortdurend een kunstzinnige sfeer om die ogenschijnlijke werkelijkheid heen. Een emotionele trilling, een beklemmende nevel. Ontroering is haar sleutelwoord, haar kompas, het is het ware, de smaak voorbij. Het is illusie, een ruimte oproepen in het platte vlak.’

‘Bladerend door het boek valt het technisch perfecte kunnen van Van de Riet indringend op. Maar niet zo volmaakt dat de wind in de takken beweegt, het herfstblad zo van de afbeelding kan dwarrelen, de wolken langs de hemel dwalen en het model ieder moment kan opstaan en weglopen. Het blijft een bevroren moment. De platen schuren evenwel tegen de werkelijkheid, maar het gevoel resteert dat dit het niet echt is. Dat maakt het schilderij tot kunst. Het lijkt echt, maar het is fantasie met de voeten in de aarde. Het geziene krijgt een bovennatuurlijke waarde mee. Het is geen reproductie of evenbeeld, het is een unieke kijk van de kunstenaar op het zichtbare. Niet-tastbare emoties zichtbaar maken, zodat het innerlijk leven in het uiterlijk verschijnt aldus omschrijft ze dat. Dat geldt voor de mens evenzeer als voor de boom of de wolk. Van de Riet legt het leven vast en daardoor doet haar werkelijkheid zo echt aan.’

olieverf portret van Jeroen met glas wijn

Gezien van de Riet, Proost, tempera and oil on panel, 50x80cm.

‘Het is echt wat ik zie. Maar niet zo echt dat het de werkelijkheid is. Het is haar perspectief van de realiteit, haar beschouwing van de zichtbare wereld. Daarin lijkt alles te kloppen, maar het zweeft boven die overeenkomst. Het correspondeert met de werkelijkheid, maar rijmt er niet mee. Er is overeenstemming, de werkelijkheid gedoogt het beeld ervan. Maar de kunstenaar voegt net dat element toe waardoor de realiteit kunst is.’

Door Jurjen van der Hoek

De volledige tekst vind je in:
#van spijk art books#gezien van de riet#schilderijen#boekbespreking
Alles! Overal! Gezien van de Riet. Schilderijen, tekeningen en tekst. Met een tekstbijdrage van Nicolien Mizee. Uitgave Van Spijk Art Books, 2023.

Jurjen K. Https://www.tumblr.com/jurjenkvanderhoek/734963012625170432/de-onvoorwaardelijke-liefde-tot-de-waarneembare

 

0-0-0

De expositie in Kunstzaal van Heijningen is nog t/m 17 december te zien.

Wilt u nieuws ontvangen over exposities en blog? Meld u aan voor de nieuwsbrief.
linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram