On my birthday, April 21, 2022, a miracle happened.

Signing the transfer documents of works of art by Gezien van de Riet. fltr: Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta and Luis Oporto

Signing the transfer documents of works of art by Gezien van de Riet.
fltr: Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta and Luis Oporto

About 500 works of art of mine were transferred to Bolivia. Yes, I can write that in its full meaning: to Bolivia, to the people of that country. Bolivia, which I came to love so much, where I lived and worked for over ten years.

Rogelio Mayta and Luis Oporto show the document of the transfer

Rogelio Mayta and Luis Oporto show the document of the transfer

The ceremony took place in the Ministry of Foreign Affairs. This ministry transferred my works to the Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia. The documents were signed under the colorful flags.
The work will be kept at the highest level. It is the most beautiful place, especially because of the vision of the Fundación Cultural, about which more later. It's a great honour. I'm going to walk next to my shoes.

Paintings in the Ministry of Foreign Affairs

Paintings in the Ministry of Foreign Affairs

In the beautiful salon Tiahuanacu of the ministry, the paintings were mounted on easels.

A table with illustrations

A table with illustrations

On a table lay brochures with my illustrations, and watercolors for slideshows and video. The material provides a picture of the indigenous peoples of Bolivia.

Journalists at work

Journalists at work


Roberto Calzadilla Sarmiento, Ambassador of Bolivia to the Netherlands

Roberto Calzadilla Sarmiento, Ambassador of Bolivia to the Netherlands

Roberto Calzadilla Sarmiento, Ambassador of Bolivia to the Netherlands, had personally taken care of a safe transport.
Quotes from his speech:
“Mrs Van de Riet has worked in Bolivia for ten years as a sociologist. It is good to recall that in 1981 she met Lucila de Morales, the president of the young Peasant Women’s Union 'Bartolina Sisa'. Gezien then made a drawing for a poster for the meeting where Lucila de Morales spoke.

Pamphlet for the meeting with Lucila de Morales, May 6, 1981, Netherlands

Pamphlet for the meeting with Lucila de Morales, May 6, 1981, Netherlands

After that, Gezien went to Bolivia where she also worked extensively with the Housewives Federation of La Paz. During that time, she enrolled at the La Paz Art Academy to further develop her art.”

“I believe that this is a legacy that Dutch development cooperation has left in Bolivia, this commitment to support the various social organisations.
Mrs. Van de Riet's husband has worked in the restoration of the archives of the Miners' Union of Bolivia, because during the years of the military dictatorship, this union history of the miners was lost.”

Miner, oil on prepared paper, 1988, 43x43cm

Miner, oil on prepared paper, 1988, 43x43cm

“So this Dutch couple has shown a strong bond with Bolivia. They felt part of our process of change.”

“We are pleased to have contributed to this. That is also an example of the "diplomacy of the peoples".”

Roberto Calzadilla's special approach accelerated the process. He personally carried the work with the diplomatic post. Eduardo Rodríguez Veltze should also be mentioned here. As ambassador at the time, he had already made agreements with the Fundación Cultural in 2019. Due to a change of government and Corona, the process was interrupted.


Rogelio Mayta, Minister of Foreign Affairs of Bolivia

Rogelio Mayta, Minister of Foreign Affairs of Bolivia

Rogelio Mayta, Bolivia's Foreign Minister, said:

“Like so many people born in other latitudes, Gezien van de Riet fell in love with Bolivia and the Bolivians. Our goal of the social struggle also became her life goal. And for years she has been with us in our pursuit of building our Plurinational State - since the first steps where this was still an embryonic idea.
Well, Gezien has left us her work, or that part of her work that represents the Bolivians, in different activities, at different times. Through her art she shows us ourselves through a European lens. But it was the friendly gaze of someone with a warm feeling, expressed in paintings and watercolors, also through our own art forms, and also with a pedagogical purpose, through a lot of illustrations.”

“Through this art we can, in a sense, give shape to intercultural diplomacy.”

“It only remains for me to thank Gezien from a distance because she accompanied us for several years in the path that our people have traveled, shared joys and sorrows, and was in a sense also a Bolivian, through her art. Thanks a lot!"

Luis Oporto Ordóñez

Luis Oporto Ordóñez, President of the Cultural Foundation of the Central Bank of Bolivia

Luis Oporto Ordóñez, President of the Cultural Foundation of the Central Bank of Bolivia,
points to the Constitution (2009), which states that Bolivia has a duty to record, preserve, restore, disseminate and promote the cultural heritage of the Bolivian people. This is the mission of the Cultural Foundation.
Plurinational State of Bolivia means that the own culture of the different indigenous peoples can be preserved. They have the right to self-government within the framework of one state.
The current government is based on the popular organizations.

Logo of the Cultural Foundation of the Central Bank of Bolivia

Logo of the Cultural Foundation of the Central Bank of Bolivia

Luis Oporto:

“The work that we see here, repatriated from the Netherlands (…) comes from the artist called Gezien van de Riet.”

“She has (…) worked together with social movements, such as the Peasant Womens’ Union 'Bartolina Sisa'. She was always there and left a body of work that now also has to be registered.

MuurschilderiMural 'From early in the morning until late at night' in the Hospital Holandes, El Alto, Bolivia,

Mural 'From early in the morning until late at night' in the Hospital Holandes, El Alto, Bolivia, by Gezien van de Riet, Alberto Medina and Filhy Torrelio, 1997

It is a body of work partly consisting of a mural, which is an illustration of the will of the Plurinational State to protect the health of the Bolivians. That mural by Gezien van de Riet is located in the Hospital Holandés (Dutch Hospital near La Paz, in El Alto).”

In the waiting room of the Hospital Holandes

In the waiting room of the Hospital Holandes

Oporto announced that the Museo Nacional de Arte, the National Art Museum, will exhibit my work at the end of this year, “so that the entire Bolivian population can admire it.” This is special: the Fundación Cultural believes that culture should be there for everyone. Traveling exhibitions are also organized for this purpose. The Museo Nacional de Arte is part of the Fundación Cultural.

Oporto also recalled the work of Jeroen Strengers:

“Jeroen Strengers was the one who realized the recovery of this historical heritage of the Miners' Union, which had practically disappeared with the dictatorship of García Meza.”

“He is part of that army of archivists that we have registered in the Biographical Dictionary of Archivists of Bolivia, published by the Vice-Presidency of the Plurinational State of Bolivia, first in 2012 and then in 2016. That work records the project of organizing, collating and reconstructing the miners' archive.”


Director of SIDIS, Jeroen Strengers, 2nd from left, presents his book 'La Asamblea Popular' under the auspices of the Federación of Miners. Right Edgar Ramires, president of the Federation of Miners' Unions.

Director of SIDIS, Jeroen Strengers, 2nd from left, presents his book 'La Asamblea Popular' under the auspices of the Federación of Miners. Right Edgar Ramires, president of the Federation of Miners' Unions.


Jeroen Strengers, Luis Oporto

Jeroen Strengers, 2nd from left, with Luis Oporto, 2nd from right, in the Archives of Comibol, 2007

The three speakers had worked hard on it. Their words touched us deeply, precisely because our intentions were so well understood, precisely because we experienced the social commitment of the Fundación Cultural that also drove us. Their appreciation is unforgettable. When we saw the video, we were both moved.

Also present were Fredy Mamani, Bolivia's Deputy Foreign Minister, and Iván Castellón, Director of the Museo Nacional de Arte.

Gregoria Reina Vallejos

Gregoria Reina Vallejos, the Education Secretary of the National Federation of Indian Peasant Women of Bolivia 'Bartolina Sisa' with Luis Oporto with the brochure and the painting

And a special surprise: the National Confederation of Peasant Women of Bolivia 'Bartolina Sisa' was also represented. I illustrated their first brochures. See story in my blog 16: www.gezienvanderiet.nl/blog-es

First brochure of the National Federation of Indian Peasant Women of Bolivia 'Bartolina Sisa', 1985

First brochure of the National Federation of Indian Peasant Women of Bolivia 'Bartolina Sisa', 1985

Gregoria Reina Vallejos, the Education Secretary, represented the Confederation, along with other members. Her shawl was decorated with the emblem of the Confederation, Bartolina Sisa, born in 1750. Bartolina was a legendary fighter against Spanish oppression. Roadblocks were already organized by the Indian population back then.


fltr: Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta, Gregoria Reina Vallejos and Luis Oporto with the transfer document

fltr: Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta, Gregoria Reina Vallejos and Luis Oporto with the transfer document


looking at ilustraciones

fltr: Gregoria Reina Vallejos, Rogelio Mayta, Iván Castellón, Director del Museo Nacional de Arte, David Aruquipa


fltr: Roberto Calzadilla, Iván Castellón, Director of the National Museum of Art of Bolivia Rogelio Mayta, Luis Oporto and Gregoria Reina Vallejos

fltr: Roberto Calzadilla, Iván Castellón, Director of the National Museum of Art of Bolivia Rogelio Mayta, Luis Oporto and Gregoria Reina Vallejos


fltr: Two members of the 'Bartolinas', Gregoria Reina Vallejos, David Aruquipa, Luis Oporto and others

fltr: Two members of the 'Bartolinas', Gregoria Reina Vallejos, David Aruquipa, Luis Oporto and others


David Aruquipa with two paintings

David Aruquipa with two paintings

David Aruquipa, Head of Culture Management of the Cultural Foundation of the Central Bank of Bolivia, facilitated the transfer process in a stimulating and effective way. He also took care of the photos of the transfer. I am grateful to him for that.

I tried to turn the illustrations into art in which the Indian population would be the main subject, in which they played the leading role.


From 'Pregnancy', the couple, watercolor,

From 'Pregnancy', the couple, watercolor, 20x30cm, Gezien van de Riet

I did my very best and hoped that my illustrations would strengthen their self-image standing up for their rights. I aimed for an aesthetic level that people could enjoy. That way I could make a small contribution.


From 'Pregnancy', serious conversation, watercolor

From 'Pregnancy', serious conversation, watercolor, 20x30cm, Gezien van de Riet

Art in general was not intended for the indigenous population. They were rarely depicted as real people. However, when people are portrayed in a true and beautiful way, recognition is possible and love and pride can be aroused. This was my motivation, although I still had a lot to learn.


Gezien van de Riet attends a party on the Altiplano

Gezien van de Riet attends a party on the Altiplano

So I went to Bolivia as a sociologist and returned as a painter.


Kunstzaal van Heijningen. May 20 – June 16. Open: Wednesday to Saturday from 12:00 to 17:00 and Sunday from 13:00 to 17:00. www.kunstzaalvanheijningen.nl

Museum Møhlmann. 'The Master's Hand', Beyond Painting. The appearance of (my) 1956.
April 3 – July 31. Appingdam. Open: Friday, Saturday, Sunday from 1:00 PM to 5:00 PM.

Museum Møhlmann, Independent Realists Exhibition, late September – late December.

Museo Nacional de Arte, late 2022, La Paz, Bolivia. More later.

Jeroen Strengers: Translation NL - EN


A movement is sweeping the art world

A review by Lorena Kloosterboer on TRAC2018 for Poets and Artists, click on: https://www.poetsandartists.com/magazine/2018/5/11/kloosterboer-on-trac-2018

The Representational Art Conference in Holland

TRAC2018, The Representational Art Conference, was in The Netherlands, for the first time in Europe!
Part of the event is the Classical Art exhibition, Zaailand, Frisian Gallery, Leeuwarden, may 1 - june 24. My ‘Dunes in the snow’ is there too.


Dunes with snow, alkyd and oil on panel, 150x100cm. Gezien van de Riet

Some impressions of TRAC2018:

Classical-Art-TRAC2018,The Representational Art Conference

Classical Art Exhibition, Gezien van de Riet, Ernst van de Wetering. Max Ginsburg lecturing. Allessandra Marrucchi, selected in Classical Art Competition

TRAC2018,The Representational Art Conference-Helmantel-demo-interpreter-Jeroen-Strengers. Henk Helmantel's demo

Henk Helmantel's demo with interpreter Jeroen Strengers.

TRAC2018,The Representational Art Conference 2

Joke Frima, Lorena Kloosterboer, Gezien van de Riet, Gerard Huysman. After Esther Leuvenink's tempera lesson.

TRAC2018,The Representational Art Conference Wagner-lecture-David-Molesky-lecture

Corinna Wagner's lecture. David Molesky's lecture

Ernst van de Wetering and myself presented joint lectures. Ernst van de Wetering on judging the quality of an artwork, comparing paintings with the same theme by Rembrandt and by his pupils.
The next Blog is about my lecture ‘Imitation and Imagination’.

Translation NL-EN: Jeroen Strengers

TRAC2018 was in Nederland
Gezien van de Riet. (Hierna een verslag van Lorena Kloosterboer)

TRAC2018, The Representational Art Conference, was voor het eerst in Europa, en wel in het land van Rembrandt.
De conferentie ging gepaard met de expositie 'Classical Art', Zaailand, Frisian Gallery, Leeuwarden, 1 mei tot 24 juni. Mijn ‘Duinen in de sneeuw’ hangt er ook.


Dunes with snow, alkyd and oil on panel, 150x100cm. Gezien van de Riet

Enkele indrukken van TRAC2018:


Classical Art Exhibition, Gezien van de Riet, Ernst van de Wetering. Max Ginsburg lecturing. Allessandra Marrucchi, selected in Classical Art Competition

realist-Helmantel-demo-interpreter-Jeroen-Strengers. Henk Helmantel's demo


Joke Frima, Lorena Kloosterboer, Gezien van de Riet, Gerard Huysman. After Esther Leuvenink's tempera lesson.


Corinna Wagner's lecture. David Molesky's lecture

Ernst van de Wetering en ik gaven samen een lezing. Van de Wetering over beoordeling van kwaliteit van een kunstwerk; hij vergeleek werk van Rembrandt met werk van zijn leerlingen. Een deel van mijn lezing besloeg de tijd van Rembrandt (in volgende blog).

Hieronder een verslag van TRAC2018,  'A movement is sweeping the art world', geschreven door Lorena Kloosterboer voor Poets and Artists: https://www.poetsandartists.com/magazine/2018/5/11/kloosterboer-on-trac-2018.
In het Nederlands vertaald door Jeroen Strengers.

Lorena Kloosterboer:
Een beweging trekt door de kunstwereld

The Representational Art Conference 2018 –de Realistische Kunstconferentie 2018, kortweg TRAC2018– werd gehouden van 1 tot 4 mei in Leeuwarden. Het motto van TRAC: ‘A movement is sweeping the art world’ (‘Een beweging trekt over de kunstwereld’) begroet de dialoog van opwindende ideeën en nieuwe ontwikkelingen in de realistische kunst van de 21e eeuw. De overkoepelende term ‘representational art’ wordt door TRAC gedefinieerd als een grote verscheidenheid van op vaardigheden gebaseerd werk in een breed scala van technieken gegrondvest op herkenbare weergaven van de werkelijkheid, die –hoewel dood en irrelevant verklaard door de ‘kunstpolitie’– overduidelijk een langzame maar zekere wedergeboorte beleven. TRAC is één van de bewegingen en instituties die zich momenteel bezighouden met het gebrek aan kritische waardering met betrekking tot realistische kunst en die de kwaliteit, het belang en de academische standaarden ervan willen bevorderen door niet-doctrinaire bijeenkomsten.


Michael Pearce giving his lecture

Kunstenaars, wetenschappers, schrijvers, docenten,  historici, filosofen, kunstcritici, beroepsmensen van musea en galeries en kunstverzamelaars kwamen van over de hele wereld bijeen om paneldiscussies, toespraken, paper presentaties, tentoonstellingen en demonstraties bij te wonen. Er werd in het bijzonder aandacht geschonken aan de uitwisseling van ideeën met betrekking tot de beoordeling van artistieke kwaliteit, met een speciale focus op de waarde en het bereik van op vaardigheden gebaseerd kunstonderwijs. Kunstopleidingen van over de hele wereld waren uitgenodigd met als doel om ze samen te brengen in een internationaal verbond. Eén van de vele interessante onderwerpen van TRAC was de rol van de realistische kunstenaar in de 21e eeuw en hoe op vaardigheden gebaseerde kunst verder moet om relevant te zijn in dit nieuwe tijdvak.

De meeste activiteiten vonden plaats in de conferentieruimten van het WTC Leeuwarden en overlapten elkaar vaak in de tijd, zodat de deelnemers moesten kiezen welke onderwerpen hen het meest aanspraken – bij verschillende gelegenheden voelde ik me in tweestrijd staan over welke activiteit ik zou bijwonen en wenste ik dat ik op twee plaatsen tegelijk kon zijn. De agenda bood een schat aan fascinerende onderwerpen gepresenteerd door prominente sprekers, filosofen van naam en wereldberoemde kunstenaars – het is een zeldzaamheid om zoveel uitzonderlijk erudiete mensen in één locatie bijeen te zien en het voelde als een geschenk om ze te kunnen ontmoeten en spreken.

Gelukkig werkte het Nederlandse weer voor de verandering een keer mee, want niet alle activiteiten vonden binnen plaats. Er waren ook uitjes, zoals een tochtje door de grachten van Leeuwarden met bootjes die ons voerden naar de opening van de Classical Art Exhibition in de Frisian Gallery Zaailand, ingeleid door Peter Trippi, vlakbij het Fries Museum waar een tentoonstelling van M.C. Escher wordt gehouden. Op de laatste dag hebben we nog drie musea bezocht, waarover later meer.


First of many barges taking attendees to the Classical Art Exhibition – photo © Corinna Wagner

Als gevolg van deze bezielende ervaring voelde ik me geïnspireerd om erover te schrijven – om het in zekere zin opnieuw te beleven. Het punt is dat ik binnen deze beperkte ruimte onmogelijk recht kan doen om deze vier schitterende dagen adequaat te beschrijven, dus ik leg me erbij neer om een beknopt verslag te schrijven in de hoop dat het lezers inspireert om de volgende TRAC bij te wonen. Bijzondere dank gaat uit naar Annelies Meester voor haar harde werk en vriendelijke gastvrijheid gedurende de conferentie. Ik vraag excuus aan degenen die ik niet bij naam noem, maar die aan deze conferentie hebben bijgedragen met hard werken, intelligente inzichten, krachtige dialogen, prachtige kunst en warme kameraadschap.

Vanaf het moment van mijn aankomst hing er een tastbare opwinding in de de lucht, waarschijnlijk deels vanwege het feit dat deze conferentie een veilige haven was voor realistische kunstenaars die zich volledig konden richten op belangrijke zaken in plaats van steeds hun stilistische keuzes te moeten verdedigen. TRAC2018 schiep een gevoel van gemeenschap, identificatie en betrokkenheid, wat niet alleen emotioneel belangrijk is maar ook in hoge mate stimulerend voor realistische kunstenaars zoals ik, die de meeste tijd achter gesloten deuren werken.


Tom Hageman, Michael Pearce, and Peter Trippi in front of Joke Frima’s painting - photo © Xandra Donders

Zoals te verwachten met groepsdynamica waren er aanvaringen van ego’s en, belangrijker nog, botsingen van verschillende ideeën die leidden tot intense debatten die de participatie zo stimulerend en tot nadenken stemmend maakte. Het is duidelijk dat er geen reden zou zijn om bijeen te komen als iedereen het bij voorbaat overal over eens was. Meestal was er overvloedige openheid en de wil om elkaar te begrijpen en nieuwe ideeën in de praktijk te brengen. Dit is waar TRAC voor mij over gaat. Maar je hoeft me niet op mijn woord te geloven – ik zal anderen laten spreken over hun TRAC2018 ervaring.



Virgil Elliot and Joseph Bravo, with Michael Pearce and Odd Nerdrum in the background

Michael Pearce, medeoprichter van TRAC en gepassioneerde drijvende kracht achter deze beweging zei me: “TRAC is fantastisch – dit is waar je andere mensen kunt vinden die begrijpen waarom je zo opgewonden bent over het overbrengen van verf en klei in mooie vormen. Het is een gemeenschap. Het is uitdagend, opwindend, en geweldig. Ik houd ervan om nieuwe mensen te ontmoeten die nieuwe ideeën in het gesprek brengen over hoe realistische kunst de 21e-eeuwse kunst aan het veranderen is.” Pearce is vooral blij met de resultaten van de bijeenkomst van dit jaar: “Er was een echte kracht in de conferentie – een magisch gevoel van transformatie. We zijn een nieuwe richting ingegaan. Er is een nieuw gevoel van ontluikende vrijheid in onze kunstproductie.”


Michael Pearce – photo © Corinna Wagner

Corinna Wagner, Associate Professor in Literatuur en Visuele Cultuur aan de Universiteit van Exeter, en ook fotograaf, gaf een fascinerende keynote lezing getiteld ‘Het Anatomische Oog: Realisme en het Lichaam in de Visuele Cultuur’ begeleid door een betoverende diapresentatie. Wagner beschreef haar ervaring enthousiast: “Ik heb heel veel conferenties en symposia en bijeenkomsten bezocht en ik heb nooit zo’n gevoel van gemeenschap en collegialiteit meegemaakt als op TRAC2018. Het mooie is dat iedereen een liefde voor realistische kunst deelt, maar er is veel debat en een gezond verschil van mening over alles, zelfs over wat het precies is. We hebben gedebatteerd over de verschillen tussen figuratieve kunst en moderne (en/of postmoderne) kunst, en de achterliggende filosofieën. We waren het ook oneens over de geschiedenissen en de nieuwe richtingen van het realisme. Maar die debatten waren geweldig opwindend en levendig en ook vol gelach en onderhandeling.”


Tom Hageman and Odd Nerdrum - photo © Xandra Donders

De vermaarde filosoof Stephen Hicks gaf een keynote lezing waarin hij het had over de negatieve taal van postmoderne schrijvers. Over zijn ervaring op TRAC zei hij: “Ik vond vooral mijn interacties de moeite waard met filosofische kunstenaars als Odd Nerdrum en Michael Pearce en de anderen die meededen in geïmproviseerde ronde tafel-discussies – en natuurlijk het vriendschappelijke geredetwist met een drankje erbij ’s avonds.”

De kunstenaar Virgil Elliott zei: “Ik was heel blij om deel uit te maken van TRAC2018 en dat twee van mijn schilderijen toegelaten werden tot de tentoonstelling daar en later in de Frisian Gallery. Mijn verhaal over Vermeer was goed bezocht en kennelijk goed ontvangen, ondanks het feit dat ik toen nog last had van jet lag. Ik heb nu veel nieuwe vrienden in Nederlanden en elders als gevolg van mijn deelname aan deze heel goed geplande bijeenkomst. Ik neem mijn hoed af voor de organisatoren, Tom Hageman, Peter Trippi, Annelies Meester, Michael Pearce, en voor de California Lutheran University voor de financiering. Bedankt allemaal voor een geweldige ervaring!”

Elvira Dik during her presentation - photo

Elvira Dik during her presentation - photo © Xandra Donders

Kunstenares Erica Hyatt zei: “Het is mij opgevallen hoe bepaalde bijdragen me er echt te brachten om veel meer na te denken over onze verantwoordelijkheid als realistische kunstenaars in een bredere culturele en maatschappelijke context. Ik was verrast over het academische niveau van de conferentie en ik vond de vermenging van wetenschappers en kunstenaars van over de hele wereld een soort broedplaats voor inspiratie en leren. Deze paar dagen samen met kunstenaars en academici van over de hele wereld hebben gewerkt als een katalysator; ze hebben me blootgesteld aan nieuwe ideeën die me aan het denken gezet hebben over mijn eigen kunst in een veel bredere maatschappelijke context. En niet te vergeten: ik had een absoluut plezier, door hernieuwd contact met oude vrienden, door mensen met wie ik gecorrespondeerd had in levende lijve te ontmoeten, en door nieuwe vriendschappen te sluiten. Ik ben oude opvattingen kwijtgeraakt, heb het respect voor één van mijn oude helden verloren, maar ik heb er echtere en substantiëlere vervangingen voor gevonden.”

Curator en Fine Art Consultant Joseph Bravo heeft als levensdoel om de intrinsieke waarde en verlichtende kracht van de schone kunsten te delen. Na een laat nachtje met een stimulerende en verhelderende conversatie over wereldpolitiek en de zin van het leven als kunstenaar zei hij me: “TRAC biedt altijd kansen voor kunstenaars om ideeën uit te wisselen, nieuwe technieken of praktische aanpakken te leren en om nieuwe vriendschappen voor het leven te sluiten. Deze conferentie in Leeuwarden was geen uitzondering. Net als altijd heb ik sommige buitengewoon getalenteerde en briljante mensen ontmoet, belangrijke professionele contacten gelegd en een paar opwindende projecten geïnitieerd die de komende jaren tot bloei zullen komen. TRAC biedt haar deelnemers het vertrouwen en de kameraadschap om de doelen van hun artistieke loopbaan te realiseren en hun creatieve potentieel te bereiken.”


Virgil Elliott next to his painting - photo © Xandra Donders

Elina Cerla, een jonge kunstenares die filosofie en culturele theorie heeft gestudeerd en die indruk maakte met haar duidelijk geformuleerde standpunten, hield een exposé over de constructie van figuratieve taal via vorm, inhoud en proces. Zij beschreef haar ervaring als: “De week van TRAC is zo’n psitieve, bevestigende en verrijkende ervaring geweest. Ik heb het gevoel dat ik in een ruimte was voor ideeën over schilderen waar mijn passies als schilderes en onderzoekster plotseling op hun plaats vielen–ik voelde me thuis. Ik ben geen representationele schilderes in de enge betekenis die vaak geassocieerd wordt met het realisme, dus ik val nog al eens tussen wal en schip. Maar bij TRAC voelde ik dat iedereen daar kritisch geëngageerd was met hetzij hun eigen werk, hetzij met de ideeën die ten grondlag liggen aan het schilderen, en vaak met beide. Het was fantastisch om omgeven te worden door zo’n grote groep gepassioneerde en uiterst kundige schilders. Het is helemaal geen kliek, maar een gemeenschap, die open staat voor het ter dissussie stellen van grenzen en voor een constante herdefiniëring. Voor mij is dit de kern van het schilderen als manifestatie van het menselijk bestaan. Ik kwam thuis met zo’n hernieuwd gevoel van energie en zin om weer naar mijn penselen te grijpen, maar nooit ver van de aantrekkingskracht van boeken. Het was geweldig om mijn paper te kunnen presenteren binnen deze context en ik hoop dat mijn manier om het schilderen te benaderen misschien wat nieuwe discussie losmaakt die in de toekomst verdergaat.”


Conor Walton portraying Joseph Bravo - photo credit © Xandra Donders

Kunstenaar Conor Walton, wiens schilderij The Key onlangs de eerste prijs won op de prestigieuze ModPortrait Competition in Spanje, en dat wordt opgenomen in de permanente collectie van het Europees Museum van Moderne Kunst MEAM in Barcelona, gaf een live demonstratie door het schilderen van een portret van Joseph Bravo in twee sessies. NA afloop vertelde Walton me: “Er is een uniek gesprek gaande op TRAC over de aard en toekomst van de hedendaagse figuratieve kunst. Geleid door de genereuze geest van haar oprichter, Michael Pearce, staat het geweldig open voor verschillende gezichtspunten: alle stemmen zijn welkom en iedereen wordt gehoord. En er is zoveel passie! In het gezelschap zijn van mensen die zoveel geven om wat zij doen schept een aanstekelijk enthousiasme. Ik denk dat iedereen gestimuleerd en versterkt weggaat, met vriendschappen voor het leven.”


Peter Trippi - photo credit © Xandra Donders

Peter Trippi, hoofdredacteur van Fine Art Connoisseur, dynamisch deelnemer aan gesprekken en paneldiscussies en een energiebron vol ideeën voor toekomstige projecten, zei me: “Hoe handig Facebook en andere sociale media ook kunnen zijn, het haalt het niet bij een echte bijeenkomst, onder één dak, om een groep collega’s een echt gevoel van verbondenheid te geven. Ik ben uit Leeuwarden gekomen met het gevoel gestimuleerd te zijn en verbonden met gelijkgestemde geesten die ik al jaren ken en ook die ik pas ontmoet heb, net als bij de twee vorige edities van TRAC. Ik kijk nu al uit naar de volgende ronde!”


Rainy Day Lotus by Joke Frima

Kunstenares Joke Frima, die de derde prijs won met haar prachtige schilderij Rainy Day Lotus op de TRAC tentoonstelling, gaf een hartstochtelijke lezing over het leven en de onderwijsmethoden van Nerina Simi, bij wie zij gestudeerd heeft in Florence. Zij zei: “TRAC2018 was een overweldigende ervaring. Een enorm aantal lezingen en inzichten werden op ons losgelaten; over politieke invloeden op de kunst, Dewey, Roosevelt, Hitler en Stalin. Verrassend was dat Nixon één van de grootste promotoren van moderne kunst is geweest, door enorme sommen geld in het modernisme te pompen. Kant en Hegel werden herhaaldelijk genoemd. Discussies over waarheid in schoonheid, het gebrek aan theorie voor het realisme, Duchamp’s conceptuele kunst, kunstmatige intelligentie, de zogenaamde krokodillenvijver gecreëerd door de kunstpolitie... Het was duizelingwekkend en zeer inspirerend. Ik keer nu blij terug naar de stilte van mijn studio.”

Zowel Frima als ik waren onder de indruk van de eloquente uiteenzetting van Mandy Theis Hallenius over haar proactieve inspanningen om ‘skill-based’ (op vaardigheden gebaseerde) kunstopleidingen voor nieuwe generaties te ondersteunen en te verspreiden, en van het sterke betoog van Jennifer Sendall over hoe de zaak van de realistische kunst te versterken als instrument voor de opbouw van een meer creatieve, ecologische en wederzijds voordelige samenleving.


Panel discussion with Michael Pearce, Jorge Egea, Peter Trippi, Virgil Elliott y José Manuel Infiesta – photo © Lorena Kloosterboer

José Manuel Infiesta, directeur van het Europees Museum van Moderne Kunst MEAM in Barcelona, nam deel aan een interessante paneldiscussie samen met Michael Pearce, Jorge Egea, Peter Trippi en Virgil Elliott. Ze spraken over de beoordeling van kunst, waarden en kwaliteitscriteria, kunstkritiek, kunstbevordering, en manieren om het respect van het publiek voor op vaardigheden gebaseerde kunst te herstellen. Infiesta is een invloedrijk pleitbezorger voor figuratieve kunstenaars; zijn museum onderscheidt zich van alle andere door uitsluitend figuratief werk te verzamelen van levende realistische kunstenaars.

Over de conferentie zei hij: “TRAC probeert op een bepaalde manier een theoretische achtergrond of meer intellectuele samenhang te geven aan de groeiende trend in de huidige kunstwereld om de traditie te herwinnen, om de verwoestingen ongedaan te maken gegenereerd door de abstractie van de 20e eeuw, om een figuratief model voor artistieke expressie te hervinden. Zo hebben we, naast verschillende workshops door gevestigde kunstenaars zoals Conor Walton, uitermate interessante lezingen bijgewoond door schilders als Odd Nerdrum. We hebben ook gedebatteerd over de richting van de 21e -eeuwse figuratieve kunst. Het was zonder twijfel een opwindende gelegenheid om gezichtspunten te vergelijken, nieuwe ideeën op te doen en na te denken over toekomstige wegen.” Infiesta voegde eraan toe: “En tot slot is het nodig om het uiterst interessante contrast op te merken in gezichtspunten en gevoeligheden tussen Amerikanen en Europeanen – twee continenten met vergelijkbare niveaus van onderwijs en cultuur maar met voldoende gedifferentieerde artistieke tradities om volledig unieke sensitiviteiten te genereren, die op hun beurt leiden tot zeer verschillende perspectieven op de toekomst van de hedendaagse kunst.”


Jorge Egea – photo © Lorena Kloosterboer

Jorge Egea, beeldhouwer en onderzoeker, presenteerde een paper over het Europees Museum van Moderne Kunst MEAM. Na deelgenomen te hebben aan TRAC2015 in Ventura (Californië), kent hij het belang van het oog in oog ontmoeten en de uitwisseling van ideeën met medekunstenaars, voorbij de sociale media. Hij stelde: “De beweging begonnen door Michael Pearce en het samenkomen van kunstenaars, academici, curatoren en kunstcritici heeft een leegte opgevuld voor de hedendaagse figuratieve kunst. TRAC is een ruimte waar wij kunnen reflecteren en nieuwe theorieën creëren gebaseerd op het werk van 21e -eeuwse realistische kunstenaars. Hier theoretiseren wij over het maken van figuratieve kunst en formuleren wij filosofisch-esthetische ideeën die de betekenis van de representatie ondersteunen. Dit stelt ons in staat om verschillende perspectieven of benaderingen te zien van een verschijnsel gemeenschappelijk voor alle deelnemers.”

Hij voegde daar enthousiast aan toe: “Als het eerste succes van TRAC het aankaarten is van het brede veld van de realistische kunst, dan is het tweede succes de grote verbinding die gelegd is tussen de deelnemers via sociale netwerken, waardoor een gemeenschap is gecreëerd. Mijn ervaring op TRAC2018 is heel positief geweest, want het heeft me in staat gesteld de persoonlijke banden te versterken met sommige mensen die ik drie jaar geleden heb ontmoet en om nieuwe mensen te ontmoeten die op hetzelfde terrein werken hier in Europa. Het belang ligt in de tastbare kennis waardoor nieuwe projecten, nieuwe samenwerkingen en nieuwe ideeën kunnen opkomen voor toekomstige edities van TRAC.”


Tom Hageman and Max Ginsburg – photo © Xandra Donders

Ik wil een spotlight richten op kunstenares Gezien van de Riet, die zo aardig was om mij uit te nodigen om TRAC2018 bij te wonen: haar opgewekte glimlach en snelle geest brengen licht in elke kamer. Na twee eerdere TRAC-bijeenkomsten te hebben bijgewoond, en het belang inziend van een een internationale beweging die de hedendaagse klassieke kunst versterkt en verrijkt, legde Van de Riet het idee om deze conferentie in Europa te houden voor aan Tom Hageman, kunstenaar en oprichter van de Klassieke Academie in Groningen. Zij waren de krachten achter het brengen van TRAC naar Leeuwarden, de Europese Culturele Hoofdstad van 2018.

Hageman’s passie ligt in de wereldwijde herleving van klassiek, figuratief, op vaardigheden gebaseerd kunstonderwijs. Hij stelt: “Het einddoel is de vorming van een International League of Fine Art Schools (ILFAS; Internationale Bond van Kunstopleidingen), dat begint als een digitaal platform om op vaardigheden gebaseerde kunstopleidingen te promoten via summer schools, master classes en post graduate opleidingen. We zullen nauw samenwerken met het Amerikaanse Da Vinci Initiative, dat succesvol opereert op middelbare scholen overal in de Verenigde Staten.”

Gezien van de Riet hield een keynote lezing samen met kunstenaar, auteur en ’s werelds eerste Rembrandt-autoriteit Ernst van de Wetering. In hun presentatie bestreed Van de Riet met passie de nog steeds voortlevende notie dat naturalistisch realisme niets anders is dan fantasieloze nabootsing, waarna Van de Wetering deze stelling onderbouwde door Rembrandt te presenteren als een rationele kunstenaar die duidelijke keuzes maakte met betrekking tot zijn schildermethodes, stijl, en gebruik van licht en schaduw.


Gezien van de Riet

Op de vraag naar haar TRAC2018 ervaring, antwoordde Van de Riet: “Er wordt wereldwijd voortreffelijke realistische kunst gecreëerd, maar die krijgt in het algemeen niet de aandacht en het respect van de media en de kunstinstellingen – dat moet veranderen. Als één van de internationale platforms voor kunstenaars en kunstliefhebbers is TRAC ervoor om verandering te brengen. Het is een platform waar we gedachten en ideeën uitwisselen over bijvoorbeeld hoe ons te verbinden met jongere generaties, het nut van het bekritiseren van het kunst establishment, het versterken en bevorderen van realistische kunst, en het vinden van een balans in al deze belangrijke zaken.”

Ze vervolgt enthousiast: “TRAC is een inspirerend platform waar topkunstenaars demonstraties geven, waar samenwerking ontstaat, ervaringen uitgewisseld worden en vriendschappen gevestigd worden. En dat alles met een hartverwarmend enthousiasme. Elke TRAC heeft een sneeuwbaleffect. Soms is er maar één persoon nodig om een nieuw idee om te vormen tot concrete actie om de bal te laten rollen. Ik ben zo blij en trots dat TRAC dit jaar in Nederland gehouden is! TRAC – voor het eerst in Europa!”


Exhibition banner at the Drents Museum – photo © Lorena Kloosterboer

We begonnen de slotdag van TRAC met een boeiende keynote lezing door Joseph Bravo, die leidde tot een actieve en gepassioneerde groepsdiscussie dankzij zijn talent om anderen bij het gesprek te betrekken. Jammer genoeg moest de discussie na een uur stoppen omdat we de bus moesten halen voor een tour langs drie museumtentoonstellingen. We bezochten de tentoonstelling Noordelijke Romantiek in het Groninger Museum, en gingen toen naar de American Dream –een heerlijk overzicht van Amerikaans realisme en fotorealisme waarvoor  Peter Trippi adviseur van de curatoren was– gezamenlijk georganiseerd door het Drents Museum in Assen en de Kunsthalle Emden in Duitsland.


Evening socials – from left to right: Wendy Child, Jorge Egea, Patty Chehade, José Manuel Infiesta, Lorena Kloosterboer, Jennifer Sendall, Corinna Wagner, Michael Pearce, and Lori A. Escalera – photo © L.A. Escalera

Die avond werd TRAC2018 beëindigd met een slotdiner gesponsord door de Gemeente Leeuwarden in het WTC Hotel, waar de tafels bezet werden door geanimeerde deelnemers die hun gedachten en indrukken van vier schitterende dagen deelden, omhelzingen en adressen uitwisselden en beloofden contact te houden. Het diner werd kort onderbroken door twee minuten stilte die elk jaar op 4 mei gehouden wordt ter herdenking van de Nederlandse oorlogsslachtoffers.

TRAC in een notendop

Er zijn echte vriendschappen gesmeed, projecten gepland, ideeën uitgewisseld, geesten gevoed, hersenen gekraakt, geestelijke en creatieve accu’s opgeladen – het was een waarlijk zinvolle, stimulerende en inspirerende ervaring. Ik raad alle kunstenaars sterk aan om mee te doen aan de volgende TRAC – waar en wanneer die ook mag plaatsvinden. Zie je daar!

Find TRAC2018 on Facebook
Please contact me if I used your photograph without crediting you.

Door Lorena Kloosterboer, realist artist & author © Antwerp, May 2018

linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram