On my birthday, April 21, 2022, a miracle happened.

Signing the transfer documents of works of art by Gezien van de Riet. fltr: Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta and Luis Oporto

Signing the transfer documents of works of art by Gezien van de Riet.
fltr: Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta and Luis Oporto

About 500 works of art of mine were transferred to Bolivia. Yes, I can write that in its full meaning: to Bolivia, to the people of that country. Bolivia, which I came to love so much, where I lived and worked for over ten years.

Rogelio Mayta and Luis Oporto show the document of the transfer

Rogelio Mayta and Luis Oporto show the document of the transfer

The ceremony took place in the Ministry of Foreign Affairs. This ministry transferred my works to the Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia. The documents were signed under the colorful flags.
The work will be kept at the highest level. It is the most beautiful place, especially because of the vision of the Fundación Cultural, about which more later. It's a great honour. I'm going to walk next to my shoes.

Paintings in the Ministry of Foreign Affairs

Paintings in the Ministry of Foreign Affairs

In the beautiful salon Tiahuanacu of the ministry, the paintings were mounted on easels.

A table with illustrations

A table with illustrations

On a table lay brochures with my illustrations, and watercolors for slideshows and video. The material provides a picture of the indigenous peoples of Bolivia.

Journalists at work

Journalists at work

 

Roberto Calzadilla Sarmiento, Ambassador of Bolivia to the Netherlands

Roberto Calzadilla Sarmiento, Ambassador of Bolivia to the Netherlands

Roberto Calzadilla Sarmiento, Ambassador of Bolivia to the Netherlands, had personally taken care of a safe transport.
Quotes from his speech:
“Mrs Van de Riet has worked in Bolivia for ten years as a sociologist. It is good to recall that in 1981 she met Lucila de Morales, the president of the young Peasant Women’s Union 'Bartolina Sisa'. Gezien then made a drawing for a poster for the meeting where Lucila de Morales spoke.

Pamphlet for the meeting with Lucila de Morales, May 6, 1981, Netherlands

Pamphlet for the meeting with Lucila de Morales, May 6, 1981, Netherlands

After that, Gezien went to Bolivia where she also worked extensively with the Housewives Federation of La Paz. During that time, she enrolled at the La Paz Art Academy to further develop her art.”

“I believe that this is a legacy that Dutch development cooperation has left in Bolivia, this commitment to support the various social organisations.
Mrs. Van de Riet's husband has worked in the restoration of the archives of the Miners' Union of Bolivia, because during the years of the military dictatorship, this union history of the miners was lost.”

Miner, oil on prepared paper, 1988, 43x43cm

Miner, oil on prepared paper, 1988, 43x43cm

“So this Dutch couple has shown a strong bond with Bolivia. They felt part of our process of change.”

“We are pleased to have contributed to this. That is also an example of the "diplomacy of the peoples".”

Roberto Calzadilla's special approach accelerated the process. He personally carried the work with the diplomatic post. Eduardo Rodríguez Veltze should also be mentioned here. As ambassador at the time, he had already made agreements with the Fundación Cultural in 2019. Due to a change of government and Corona, the process was interrupted.

 

Rogelio Mayta, Minister of Foreign Affairs of Bolivia

Rogelio Mayta, Minister of Foreign Affairs of Bolivia

Rogelio Mayta, Bolivia's Foreign Minister, said:

“Like so many people born in other latitudes, Gezien van de Riet fell in love with Bolivia and the Bolivians. Our goal of the social struggle also became her life goal. And for years she has been with us in our pursuit of building our Plurinational State - since the first steps where this was still an embryonic idea.
Well, Gezien has left us her work, or that part of her work that represents the Bolivians, in different activities, at different times. Through her art she shows us ourselves through a European lens. But it was the friendly gaze of someone with a warm feeling, expressed in paintings and watercolors, also through our own art forms, and also with a pedagogical purpose, through a lot of illustrations.”

“Through this art we can, in a sense, give shape to intercultural diplomacy.”

“It only remains for me to thank Gezien from a distance because she accompanied us for several years in the path that our people have traveled, shared joys and sorrows, and was in a sense also a Bolivian, through her art. Thanks a lot!"

Luis Oporto Ordóñez

Luis Oporto Ordóñez, President of the Cultural Foundation of the Central Bank of Bolivia

Luis Oporto Ordóñez, President of the Cultural Foundation of the Central Bank of Bolivia,
points to the Constitution (2009), which states that Bolivia has a duty to record, preserve, restore, disseminate and promote the cultural heritage of the Bolivian people. This is the mission of the Cultural Foundation.
Plurinational State of Bolivia means that the own culture of the different indigenous peoples can be preserved. They have the right to self-government within the framework of one state.
The current government is based on the popular organizations.

Logo of the Cultural Foundation of the Central Bank of Bolivia

Logo of the Cultural Foundation of the Central Bank of Bolivia

Luis Oporto:

“The work that we see here, repatriated from the Netherlands (…) comes from the artist called Gezien van de Riet.”

“She has (…) worked together with social movements, such as the Peasant Womens’ Union 'Bartolina Sisa'. She was always there and left a body of work that now also has to be registered.

MuurschilderiMural 'From early in the morning until late at night' in the Hospital Holandes, El Alto, Bolivia,

Mural 'From early in the morning until late at night' in the Hospital Holandes, El Alto, Bolivia, by Gezien van de Riet, Alberto Medina and Filhy Torrelio, 1997

It is a body of work partly consisting of a mural, which is an illustration of the will of the Plurinational State to protect the health of the Bolivians. That mural by Gezien van de Riet is located in the Hospital Holandés (Dutch Hospital near La Paz, in El Alto).”

In the waiting room of the Hospital Holandes

In the waiting room of the Hospital Holandes

Oporto announced that the Museo Nacional de Arte, the National Art Museum, will exhibit my work at the end of this year, “so that the entire Bolivian population can admire it.” This is special: the Fundación Cultural believes that culture should be there for everyone. Traveling exhibitions are also organized for this purpose. The Museo Nacional de Arte is part of the Fundación Cultural.

Oporto also recalled the work of Jeroen Strengers:

“Jeroen Strengers was the one who realized the recovery of this historical heritage of the Miners' Union, which had practically disappeared with the dictatorship of García Meza.”

“He is part of that army of archivists that we have registered in the Biographical Dictionary of Archivists of Bolivia, published by the Vice-Presidency of the Plurinational State of Bolivia, first in 2012 and then in 2016. That work records the project of organizing, collating and reconstructing the miners' archive.”

 

Director of SIDIS, Jeroen Strengers, 2nd from left, presents his book 'La Asamblea Popular' under the auspices of the Federación of Miners. Right Edgar Ramires, president of the Federation of Miners' Unions.

Director of SIDIS, Jeroen Strengers, 2nd from left, presents his book 'La Asamblea Popular' under the auspices of the Federación of Miners. Right Edgar Ramires, president of the Federation of Miners' Unions.

 

Jeroen Strengers, Luis Oporto

Jeroen Strengers, 2nd from left, with Luis Oporto, 2nd from right, in the Archives of Comibol, 2007

The three speakers had worked hard on it. Their words touched us deeply, precisely because our intentions were so well understood, precisely because we experienced the social commitment of the Fundación Cultural that also drove us. Their appreciation is unforgettable. When we saw the video, we were both moved.

Also present were Fredy Mamani, Bolivia's Deputy Foreign Minister, and Iván Castellón, Director of the Museo Nacional de Arte.

Gregoria Reina Vallejos

Gregoria Reina Vallejos, the Education Secretary of the National Federation of Indian Peasant Women of Bolivia 'Bartolina Sisa' with Luis Oporto with the brochure and the painting

And a special surprise: the National Confederation of Peasant Women of Bolivia 'Bartolina Sisa' was also represented. I illustrated their first brochures. See story in my blog 16: www.gezienvanderiet.nl/blog-es

First brochure of the National Federation of Indian Peasant Women of Bolivia 'Bartolina Sisa', 1985

First brochure of the National Federation of Indian Peasant Women of Bolivia 'Bartolina Sisa', 1985

Gregoria Reina Vallejos, the Education Secretary, represented the Confederation, along with other members. Her shawl was decorated with the emblem of the Confederation, Bartolina Sisa, born in 1750. Bartolina was a legendary fighter against Spanish oppression. Roadblocks were already organized by the Indian population back then.

.

fltr: Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta, Gregoria Reina Vallejos and Luis Oporto with the transfer document

fltr: Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta, Gregoria Reina Vallejos and Luis Oporto with the transfer document

 

looking at ilustraciones

fltr: Gregoria Reina Vallejos, Rogelio Mayta, Iván Castellón, Director del Museo Nacional de Arte, David Aruquipa

 

fltr: Roberto Calzadilla, Iván Castellón, Director of the National Museum of Art of Bolivia Rogelio Mayta, Luis Oporto and Gregoria Reina Vallejos

fltr: Roberto Calzadilla, Iván Castellón, Director of the National Museum of Art of Bolivia Rogelio Mayta, Luis Oporto and Gregoria Reina Vallejos

 

fltr: Two members of the 'Bartolinas', Gregoria Reina Vallejos, David Aruquipa, Luis Oporto and others

fltr: Two members of the 'Bartolinas', Gregoria Reina Vallejos, David Aruquipa, Luis Oporto and others

 

David Aruquipa with two paintings

David Aruquipa with two paintings

David Aruquipa, Head of Culture Management of the Cultural Foundation of the Central Bank of Bolivia, facilitated the transfer process in a stimulating and effective way. He also took care of the photos of the transfer. I am grateful to him for that.

Illustrations
I tried to turn the illustrations into art in which the Indian population would be the main subject, in which they played the leading role.

 

From 'Pregnancy', the couple, watercolor,

From 'Pregnancy', the couple, watercolor, 20x30cm, Gezien van de Riet

I did my very best and hoped that my illustrations would strengthen their self-image standing up for their rights. I aimed for an aesthetic level that people could enjoy. That way I could make a small contribution.

 

From 'Pregnancy', serious conversation, watercolor

From 'Pregnancy', serious conversation, watercolor, 20x30cm, Gezien van de Riet

Art in general was not intended for the indigenous population. They were rarely depicted as real people. However, when people are portrayed in a true and beautiful way, recognition is possible and love and pride can be aroused. This was my motivation, although I still had a lot to learn.

 

Gezien van de Riet attends a party on the Altiplano

Gezien van de Riet attends a party on the Altiplano

So I went to Bolivia as a sociologist and returned as a painter.


Exhibitions:

Kunstzaal van Heijningen. May 20 – June 16. Open: Wednesday to Saturday from 12:00 to 17:00 and Sunday from 13:00 to 17:00. www.kunstzaalvanheijningen.nl

Museum Møhlmann. 'The Master's Hand', Beyond Painting. The appearance of (my) 1956.
April 3 – July 31. Appingdam. Open: Friday, Saturday, Sunday from 1:00 PM to 5:00 PM.
https://www.museummohlmann.nl/

Museum Møhlmann, Independent Realists Exhibition, late September – late December.

Museo Nacional de Arte, late 2022, La Paz, Bolivia. More later.


Jeroen Strengers: Translation NL - EN


 

En mi cumpleaños, el 21 de abril de 2022, sucedió un milagro.

 

Firma de los documentos de transferencia de obras de arte de Gezien van de Riet. De izq. a der. Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta y Luis Oporto

Firma de los documentos de transferencia de obras de arte de Gezien van de Riet.
De izq. a der. Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta y Luis Oporto

Unas 500 obras de arte mías fueron entregadas a Bolivia. Sí, puedo escribir eso en todo su sentido: a Bolivia, a la gente de ese país. Bolivia, que llegué a amar tanto, donde viví y trabajé durante más de diez años.

 

Rogelio Mayta y Luis Oporto muestran el documento del traspaso

Rogelio Mayta y Luis Oporto muestran el documento del traspaso

La ceremonia tuvo lugar en el Ministerio de Relaciones Exteriores. Este ministerio transfirió mis obras a la Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia. Las firmas fueron puestas bajo las vistosas banderas.
El trabajo se conservará en más alto nivel. Es el lugar más hermoso, sobre todo por la visión de la Fundación Cultural, de la que hablaremos más adelante. Es un gran honor. Voy a caminar al lado de mis zapatos.

 

Pinturas en el Ministerio de Relaciones Exteriores

Pinturas en el Ministerio de Relaciones Exteriores

En la hermosa sala Tiahuanacu del ministerio, se montaron los cuadros sobre caballetes.

 

Una mesa con ilustraciones.

Una mesa con ilustraciones.

Sobre una mesa había folletos con mis ilustraciones y acuarelas para presentaciones de diapositivas y videos. El material proporciona una imagen de los pueblos indígenas de Bolivia.

 

Periodistas en el trabajo

Periodistas en el trabajo

 

Roberto Calzadilla Sarmiento, Embajador de Bolivia en Holanda

Roberto Calzadilla Sarmiento, Embajador de Bolivia en Holanda

Roberto Calzadilla Sarmiento, Embajador del Estado Plurinacional de Bolivia ante el Reino de los Países Bajos, había asegurado en persona un cruce seguro.
Citas de su discurso:

“La señora Van de Riet ha trabajado en Bolivia durante diez años como socióloga. Es bueno recordar que en 1981 conoció a Lucila de Morales, la presidenta de la Federacíon de Mujeres Campesinas de Bolivia 'Bartolina Sisa'. Gezien entonces hizo un dibujo para un cartel de la reunión donde habló Lucila de Morales.

 

Volante del encuentro con Lucila de Morales, 6 de mayo de 1981, Países Bajos

Volante del encuentro con Lucila de Morales, 6 de mayo de 1981, Países Bajos

Después de eso, Gezien se fue a Bolivia donde también trabajó extensamente con la Federación de Amas de Casa de La Paz. Durante su estadía, también se matriculó en la Academia de Arte de La Paz para desarrollar aún más su arte”.

“Creo que esta es una huella que ha dejado la cooperación holandesa para el desarrollo en Bolivia, este compromiso de apoyar a las distintas organizaciones sociales. El esposo de la señora Van de Riet ha trabajado en la restauración de los archivos de la Federación de Mineros de Bolivia, pues durante los años de la dictadura militar se perdió esta historia sindical de los mineros.”

 

Minero, óleo sobre papel preparado, 1988, 43x43cm

Minero, óleo sobre papel preparado, 1988, 43x43cm

“Así que esta pareja holandesa ha mostrado un fuerte vínculo con Bolivia. Se sintieron parte de nuestro proceso de cambio”.

“Nos complace haber contribuido a esto. Ese es también un ejemplo de la "diplomacia de los pueblos".”

Roberto Calzadilla aceleró el proceso de la entrega en una manera special. Él personalmente llevó las obras con el cargo diplomático. Cabe mencionar aquí también a Eduardo Rodríguez Veltze. Como embajador en ese momento, ya había hecho convenios con la Fundación Cultural en 2019. Debido a un cambio de gobierno y Corona, el proceso se interrumpió.

 

Rogelio Mayta, Ministro de Relaciones Exteriores de Bolivia

Rogelio Mayta, Ministro de Relaciones Exteriores de Bolivia

Rogelio Mayta, Canciller de Bolivia, habló:

“Como tantas personas nacidas en otras latitudes, Gezien van de Riet se enamoró de Bolivia y de los bolivianos. Nuestro objetivo de la lucha social también se convirtió en su objetivo de vida. Y lleva años acompañándonos en nuestra búsqueda de la construcción de nuestro Estado Plurinacional, desde los primeros pasos en los que aún era una idea embrionaria.

Bueno, Gezien nos ha dejado su trabajo, o esa parte de su trabajo que representa a los bolivianos, en diferentes actividades, en diferentes momentos. A través de su arte nos muestra a sí misma, a través de una lente europea. Pero la mirada amable de alguien con un sentimiento cálido, expresado en pinturas y acuarelas, también a través de nuestras propias formas de arte, y también con una finalidad pedagógica, a través de muchas ilustraciones.”

“A través de este arte podemos, en cierto sentido, dar forma a la diplomacia intercultural”.

“Solo me queda agradecer a Gezien a la distancia por su acto, y porque nos acompañó durante varios años en este camino de nuestro pueblo, y compartió alegrías y tristezas, y en cierto sentido también fue boliviana, a través de su arte. ¡Muchas gracias!"

 

Luis Oporto Ordóñez, Presidente de la Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia

Luis Oporto Ordóñez, Presidente de la Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia

Luis Oporto Ordóñez, Presidente de la Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia,
señala la Constitución (2009), que establece que Bolivia tiene el deber de registrar, conservar, restaurar, difundir y promover el patrimonio cultural del pueblo boliviano. Esta es la misión de la Fundación Cultural.
Estado Plurinacional de Bolivia significa que se puede preservar la cultura propia de los diferentes pueblos indígenas. Tienen derecho al autogobierno en el marco de un solo Estado.
El gobierno actual se basa en las organizaciones populares.

 

Logotipo de la Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia

Logotipo de la Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia

Luis Oporto:

“La obra que vemos aquí, repatriada de los Países Bajos (…) proviene de la artista llamada Gezien van de Riet”.

“Siempre ha colaborado con movimientos sociales, como la Federación de Mujeres Campesinas 'Bartolina Sisa'. Siempre estuvo ahí y dejó una obra que ahora también hay que registrar.

 

Mural 'Desde la madrugada hasta anochecer' en el Hospital Holandes, El Alto, Bolivia, por Gezien van de Riet, Alberto Medina y Filhy Torrelio, 1997

Mural 'Desde la madrugada hasta anochecer' en el Hospital Holandes, El Alto, Bolivia, por Gezien van de Riet, Alberto Medina y Filhy Torrelio, 1997

Es una obra compuesta en parte por un mural, que es una ilustración de la voluntad del Estado Plurinacional de proteger la salud de los bolivianos. Ese mural de Gezien van de Riet está ubicado en el Hospital Holandes” (en El Alto, cerca de La Paz).

 

En la sala de espera del Hospital Holandes

En la sala de espera del Hospital Holandes

Oporto anunció que muy pronto el Museo Nacional de Arte exhibirá mi obra, “para que toda la población boliviana la admire”. La Fundación Cultural administra el Museo Nacional de Arte. El museo quiere conseguir que la cultura llegue a toda la población. También se organizan exposiciones itinerantes con este fin.

Luis Oporto también recordó a Jeroen Strengers:

“Jeroen Strengers fue quien realizó la recuperación de este patrimonio histórico de la Federación de Mineros, que prácticamente había desaparecido con la dictadura de García Meza”.

“El es parte de ese ejército de archiveros que tenemos registrados en el Diccionario Biográfico de Archiveros de Bolivia, publicado por la Vicepresidencia del Estado Plurinacional de Bolivia, primero en el 2012 y luego en el 2016. Ese trabajo registra el proyecto de organizar, cotejar y reconstruir el archivo minero”.

 

Director de SIDIS, Jeroen Strengers, segundo desde la izquierda, presenta su libro 'La Asamblea Popular' bajo los auspicios de la Federación de Mineros. Derecha: Edgar Ramires, presidente de la Federación de Sindicatos Mineros.

Director de SIDIS, Jeroen Strengers, segundo desde la izquierda, presenta su libro 'La Asamblea Popular' bajo los auspicios de la Federación de Mineros. Derecha: Edgar Ramires, presidente de la Federación de Sindicatos Mineros.

 

Jeroen Strengers, segundo desde la izquierda, con Luis Oporto, segundo desde la derecha, en los Archivos de Comibol, 2007

Jeroen Strengers, segundo desde la izquierda, con Luis Oporto, segundo desde la derecha, en los Archivos de Comibol, 2007

Sus palabras nos tocaron profundamente, precisamente porque se entendieron muy bien nuestras intenciones, precisamente porque sentimos el compromiso social de la Fundación Cultural que también nos impulsaba. Su reconocimiento es inolvidable. Cuando vimos el video, ambos nos emocionamos.

También estuvieron presentes Fredy Mamani, Vicecanciller de Bolivia, e Iván Castellón, Director del Museo Nacional de Arte de Bolivia.

 

Gregoria Reina Vallejos

Gregoria Reina Vallejos, Secretaria de Educación de la Confederación Nacional de Mujeres Campesinas de Bolivia 'Bartolina Sisa' y Luis Oporto con el folleto y el cuadro

Y una sorpresa más: también estuvo presente la Confederación Nacional de Mujeres Campesinas de Bolivia 'Bartolina Sisa'. Ilustré sus primeros folletos. Véase la historia en mi blog 16: www.gezienvanderiet.nl/blog-es

Primer folleto de la Federación Nacional de Campesinos de Bolivia 'Bartolina Sisa', 1985

Primer folleto de la Federación Nacional de Campesinos de Bolivia 'Bartolina Sisa', 1985

La Confederación estuvo representada por Gregoria Reina Vallejos, Secretaria de Educación, junto con otras lideres. Iba vestida con el mantón con el emblema de la Confederación: Bartolina Sisa, nacida en 1750, legendaria luchadora contra el dominio español. Los bloqueos de carreteras ya estaban organizados por la población indígena en ese entonces.

 

De izq. a der. Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta, Gregoria Reina Vallejos y Luis Oporto con el documento de transferencia

De izq. a der. Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta, Gregoria Reina Vallejos y Luis Oporto con el documento de transferencia

 

mirando ilustraciones

de izquirda a derecha: Gregoria Reina Vallejos, Rogelio Mayta, Iván Castellón, Director del Museo Nacional de Arte, David Aruquipa

 

De izq. a der. Roberto Calzadilla, Iván Castellón, Director del Museo Nacional de Arte de Bolivia Rogelio Mayta, Luis Oporto y Gregoria Reina Vallejos

De izq. a der. Roberto Calzadilla, Iván Castellón, Director del Museo Nacional de Arte de Bolivia Rogelio Mayta, Luis Oporto y Gregoria Reina Vallejos

 

De izq. a der. Dos integrantes de las 'Bartolinas', Gregoria Reina Vallejos, David Aruquipa, Luis Oporto y otros

De izq. a der. Dos integrantes de las 'Bartolinas', Gregoria Reina Vallejos, David Aruquipa, Luis Oporto y otros

 

David Aruquipa con dos cuadros

David Aruquipa con dos cuadros

David Aruquipa, Jefe de Gestion Cultural de la Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia, facilitó el proceso de transferencia de manera estimulante y eficaz. También se encargó de las fotos del traslado. Le estoy agradecida por eso.

Ilustraciones
Traté de convertir las ilustraciones en un arte en el que la población indígena fuera el sujeto, en el que jugaran el papel principal.

 

De 'Embarazo', la pareja, acuarela, 20x30cm, Gezien van de Riet

De 'Embarazo', la pareja, acuarela, 20x30cm, Gezien van de Riet

Hice lo mejor que pude y esperaba que mis ilustraciones fortalecieran su propia imagen defendiendo sus derechos. Apunté a un nivel estético que la gente pudiera disfrutar. De esa manera podría hacer una pequeña contribución.

 

De 'Embarazo', conversación seria, acuarela, 20x30cm, Gezien van de Riet

De 'Embarazo', conversación seria, acuarela, 20x30cm, Gezien van de Riet

El arte en general no estaba destinado a los indígenas. Rara vez fueron representados como personas reales. Sin embargo, cuando se representa a las personas de una manera verdadera y hermosa, es posible el reconocimiento y se pueden despertar el amor y el orgullo. Esta fue mi motivación, aunque todavía tenía mucho que aprender.

 

Gezien van de Riet asiste a una fiesta en el Altiplano

Gezien van de Riet asiste a una fiesta en el Altiplano

Así que me fui a Bolivia como socióloga y regresé como pintora.


Exposiciones:

Sala de arte de Heijningen. 20 de mayo – 16 de junio. Abierto: miércoles a sábado de 12:00 a 17:00 y domingo de 13:00 a 17:00. www.kunstzaalvanheijningen.nl

Museo Møhlmann. 'La mano del maestro', Más allá de la pintura. La aparición de (mi) 1956.
3 de abril – 31 de julio. Appingdam. Abierto: viernes, sábado, domingo de 13:00 a 17:00.
https://www.museummohlmann.nl/

Museo Møhlmann, exposición de realistas independientes, finales de septiembre - finales de diciembre.

Museo Nacional de Arte, finales de 2022, La Paz, Bolivia. Más tarde.


Jeroen Strengers: traducción NL – ES


 

Op mijn verjaardag, 21 april 2022, gebeurde een wonder.

Het tekenen van de documenten van overdracht kunstwerken van Gezien van de Riet. vlnr: Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta en Luis Oporto

Het tekenen van de documenten van overdracht kunstwerken van Gezien van de Riet.
vlnr: Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta en Luis Oporto

Zo’n kleine 500 kunstwerken van mij werden overgedragen aan Bolivia. Ja, ik kan dat in zijn volle betekenis schrijven: aan Bolivia, aan de bevolking van dat land. Bolivia, waar ik zoveel van ging houden, waar ik ruim tien jaar woonde en werkte.

 

Rogelio Mayta en Luis Oporto tonen het document van de overdracht

Rogelio Mayta en Luis Oporto tonen het document van de overdracht

De ceremonie vond plaats in het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Dit ministerie droeg mijn werken over aan de Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia. Onder de kleurige vlaggen werden de handtekeningen gezet.
Het werk gaat bewaard worden op de mooiste plek, temeer vanwege de visie van de Fundación Cultural, waarover later meer. Het is een grote eer. Ik ga naast mijn schoenen lopen.

 

Schilderijen in het Ministerie van Buitenlandse Zaken

Schilderijen in het Ministerie van Buitenlandse Zaken

In de prachtige zaal Tiahuanacu van het Ministerie waren schilderijen op ezels gezet.

 

Een tafel met illustraties

Een tafel met illustraties

Op een tafel lagen brochures met mijn illustraties, en aquarellen voor diaseries en video. Het materiaal geeft een beeld van de inheemse volken van Bolivia.

 

Journalisten aan het werk

Journalisten aan het werk

 

Roberto Calzadilla Sarmiento, Ambassadeur van Bolivia in Nederland

Roberto Calzadilla Sarmiento, Ambassadeur van Bolivia in Nederland

Roberto Calzadilla Sarmiento, Ambassadeur van Bolivia in Nederland, had persoonlijk gezorgd voor een veilige overtocht.
Citaten uit zijn verhaal:

“Mevrouw Van de Riet heeft tien jaar in Bolivia gewerkt als sociologe. Het is goed om in herinnering te brengen dat zij in 1981 Lucila de Morales heeft ontmoet, de voorzitster van de jonge Boerinnenbond ‘Bartolina Sisa’. Gezien maakte toen een tekening voor een affiche over de bijeenkomst waar Lucila de Morales het woord voerde.

 

dibujo Lucila de Morales en Holanda, 1981

Lucila de Morales en Holanda, 1981

Daarna ging Gezien naar Bolivia waar ze ook uitgebreid heeft samengewerkt met de Huisvrouwenfederatie van La Paz. Gedurende haar verblijf heeft ze zich ingeschreven bij de Kunstacademie van La Paz, om haar kunst verder te ontwikkelen.”

“Ik geloof dat dit een spoor is dat de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking in Bolivia heeft achtergelaten, deze verbondenheid om steun te geven aan de verschillende sociale organisaties.
De echtgenoot van mevrouw Van de Riet heeft gewerkt in de restauratie van de archieven van de Mijnwerkersvakbond van Bolivia, want tijdens de jaren van de militaire dictatuur was deze vakbondsgeschiedenis van de mijnwerkers verloren gegaan.”

 

Schilderij mijnwerker, olieverf op geprepareerd papier

Mijnwerker, olieverf op geprepareerd papier,1988, 43x43cm, door Gezien van de Riet

“Dit Nederlandse echtpaar heeft dus een sterke verbondenheid met Bolivia getoond. Zij voelden zich onderdeel van ons veranderingsproces.”

“Het stemt ons tevreden om hieraan een bijdrage te hebben gegeven. Dat is ook een voorbeeld van de “diplomatie der volken”.

 

Rogelio Mayta, Minister van Buitenlandse Zaken van Bolivia

Rogelio Mayta, Minister van Buitenlandse Zaken van Bolivia

Rogelio Mayta, Minister van Buitenlandse Zaken van Bolivia, sprak:

“Zoals zoveel personen geboren in andere breedtegraden, werd Gezien van de Riet verliefd op Bolivia en de Bolivianen. Ons doel van de sociale strijd werd ook haar levensdoel. En jarenlang was zij samen met ons in ons streven van de opbouw van onze Plurinationale Staat – sinds de eerste stappen waarin dit nog een embrionaal idee was.
Welnu, Gezien heeft ons haar werk nagelaten, of dat deel van haar werk dat de Bolivianen weergeeft, in verschillende activiteiten, op verschillende momenten. Door haar kunst laat ze ons onszelf zien, door een Europese bril. Maar met de bevriende blik van iemand met een warm gevoel, uitgedrukt in schilderijen en aquarellen, ook via onze eigen kunstvormen, en ook met een pedagogisch doel, door middel van heel veel illustraties.”

“Door middel van deze kunst kunnen we in zekere zin de interculturele diplomatie gestalte geven.”

“Mij rest slechts Gezien op afstand te bedanken omdat ze ons in de weg die ons volk heeft afgelegd enkele jaren heeft vergezeld, en lief en leed heeft gedeeld, en in zekere zin ook een Boliviaanse was, door middel van haar kunst. Duizendmaal dank!”

 

Luis Oporto Ordóñez, President van de Culturele Stichting van de Centrale Bank van Bolivia

Luis Oporto Ordóñez, President van de Culturele Stichting van de Centrale Bank van Bolivia

Luis Oporto Ordóñez, President van de Culturele Stichting van de Centrale Bank van Bolivia, wijst op de grondwet (2009), die stelt dat Bolivia de plicht heeft om het cultureel patrimonium van het Boliviaanse volk vast te leggen, te bewaren, te restaureren, te verspreiden en te bevorderen. Dit is de missie van de Culturele Stichting.
Plurinationale Staat Bolivia betekent dat eigen culturen behouden kunnen blijven. De verschillende inheemse volkeren hebben recht op zelfbestuur binnen het raam van één staat.
De huidige regering is gebaseerd op de volksorganisasties.

 

Logo van de Culturele Stichting van de Centrale Bank van Bolivia

Logo van de Culturele Stichting van de Centrale Bank van Bolivia

Luis Oporto:

“Het oeuvre dat we hier zien, gerepatrieerd uit Nederland (…) is afkomstig van de kunstenares genaamd Gezien van de Riet.”

“Altijd heeft ze samengewerkt met de sociale bewegingen, zoals de Boerinnenbond ‘Bartolina Sisa’. Altijd was ze er bij en ze heeft een oeuvre nagelaten dat nu ook geregistreerd moet worden.

 

Muurschildering ‘Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat’ in het Hospital Holandes, El Alto, Bolivia

Muurschildering ‘Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat’ in het Hospital Holandes, El Alto, Bolivia, door Gezien van de Riet, Alberto Medina en Filhy Torrelio, 1997

Het is een oeuvre mede bestaande uit een muurschildering, die een illustratie is van de wil van de Plurinationale Staat om de gezondheid van de Bolivianen te beschermen. Die muurschildering van Gezien van de Riet bevindt zich in het Hospital Holandes (Nederlands Ziekenhuis nabij La Paz, in El Alto).”

 

In de wachtkamer van het Hospital Holandes

In de wachtkamer van het Hospital Holandes

“Zeer binnenkort zal het Nationaal Kunstmuseum haar werk exposeren, zodat de hele Boliviaanse bevolking het kan bewonderen.”

Oporto kondigde vast aan dat het Museo Nacional de Arte, Nationaal Kunstmuseum, eind dit jaar mijn werk zal exposeren, “zodat de hele Boliviaanse bevolking het kan bewonderen.” Dit laatste is bijzonder, de Fundación Cultural is van mening dat cultuur er voor iedereen moet zijn. Daartoe worden ook reizende tentoonstellingen georganiseerd. Het Museo Nacional de Arte, het ‘Rijksmuseum’ van Bolivia, valt onder de Fundación Cultural.

Oporto memoreerde eveneens het werk van Jeroen Strengers:

“Jeroen Strengers was degene die het herwinnen van dit historisch erfgoed van de Mijnwerkersbond heeft gerealiseerd, dat met de dictatuur van García Meza praktisch was verdwenen.”

“Hij maakt deel uit van dat leger van archivarissen die wij hebben geregistreerd in het Biografisch Woordenboek van Archivarissen van Bolivia, uitgegeven door het Vicepresidentschap van de Plurinationale Staat Bolivia, eerst in 2012 en daarna in 2016. In dat werk staat het project geregistreerd van het organiseren, bijeenbrengen en reconstrueren van het mijnwerkersarchief.”

Directeur van SIDIS, Jeroen Strengers, presenteert La Asamblea Popular, 2de van links, onder auspiciën van de Federatie van Mijnwerkersbonden. Rechts Edgar Ramirez, voorzitter van de Federatie van Mijnwerkersbonden.

 

Jeroen Strengers, Luis Oporto in het Archief van Comibol, 2007

Jeroen Strengers, 2de van links, met Luis Oporto, 2de van rechts, in het Archief van Comibol, 2007

De drie sprekers hadden er werk van gemaakt. Hun woorden hebben ons diep geraakt, juist omdat onze intenties zo goed werden begrepen, juist omdat wij de sociale bewogenheid proefden van de Fundación Cultural die ons ook dreef. Hun waardering is onvergetelijk. Bij het zien van de video waren we beiden ontroerd.

Aanwezig waren ook Fredy Mamani, Viceminister van Buitenlandse Zaken van Bolivia, en Iván Castellón, Directeur van net Nationaal Kunstmuseum van Bolivia.

 

Gregoria Reina Vallejos, de Secretaris Onderwijs van de Nationale Bond van Indiaanse Boerinnen van Bolivia ‘Bartolina Sisa’ met Luis Oporto met de brochure en het schilderij

Gregoria Reina Vallejos, de Secretaris Onderwijs van de Nationale Bond van Indiaanse Boerinnen van Bolivia ‘Bartolina Sisa’ en Luis Oporto met de brochure en het schilderij

Nog een extra verrassing: de Confederación Nacional de Mujeres Campesinas de Bolivia ‘Bartolina Sisa’ (Nationale Bond van Boerinnen) was ook present. Hun eerste brochures heb ik geïllustreerd. Zie verhaal in mijn blog 16: www.gezienvanderiet.nl/blog-es

 

Eerste brochure van Bartolina Sisa

Eerste brochure van de Nationale Bond van Indiaanse Boerinnen van Bolivia ‘Bartolina Sisa’, 1985

Gregoria Reina Vallejos, de Secretaris Onderwijs, vertegenwoordigde de bond, samen met andere leden. Haar shawl was getooid met het embleem van de bond, Bartolina Sisa, geboren in 1750. Bartolina was een legendarische strijdster tegen de spaanse overheersing. Wegblokkades werden toen al georganiseerd door de inheemse bevolking.

 

vlnr: Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta, Gregoria Reina Vallejos en Luis Oporto met het document van overdracht

vlnr: Roberto Calzadilla, Rogelio Mayta, Gregoria Reina Vallejos en Luis Oporto met het document van overdracht

 

Mirando a ilustraciones

De izq. a der. Gregoria Reina Vallejos, Rogelio Mayta, Iván Castellón, Director del Museo Nacional de Arte, David Aruquipa

 

vlnr: Roberto Calzadilla, Iván Castellón, Directeur van het Nationaal Kunstmuseum van Bolivia Rogelio Mayta, Luis Oporto en Gregoria Reina

vlnr: Roberto Calzadilla, Iván Castellón, Directeur van net Nationaal Kunstmuseum van Bolivia, Rogelio Mayta, Luis Oporto en Gregoria Reina Vallejos

 

vlnr: leden van de ‘Bartolinas’, Gregoria Reina Vallejos, David Aruquipa, Luis Oporto

vlnr: Twee leden van de ‘Bartolinas’, Gregoria Reina Vallejos, David Aruquipa, Luis Oporto en anderen

 

David Aruquipa met twee schilderijen

David Aruquipa met twee schilderijen

David Aruquipa, van de Culturele Stichting van de Centrale Bank van Bolivia, bemiddelde het proces van overdracht op stimulerende en doeltreffende wijze. Ook verzorgde hij de foto’s van de overdracht. Ik ben hem dankbaar voor alles wat hij gedaan heeft.

Illustraties
Ik heb geprobeerd om van de illustraties kunst te maken waarin de indiaanse bevolking het onderwerp zou zijn, waarin zíj de hoofdrol speelden.

 

Uit ‘Zwangerschap’, het echtpaar, aquarel, 20x30cm, Gezien van de Riet

Uit ‘Zwangerschap’, het echtpaar, aquarel, 20x30cm, Gezien van de Riet

Ik deed mijn uiterste best en hoopte dat mijn illustraties hun zelfbeeld zou versterken in de strijd voor een rechtvaardige maatschappij. Ik streefde naar een esthetisch niveau waar mensen van zouden kunnen genieten. Op die manier zou ik een kleine bijdrage kunnen leveren.

 

Uit ‘Zwangerschap’, ernstig gesprek, aquarel, Gezien van de Riet

Uit ‘Zwangerschap’, ernstig gesprek, aquarel, 20x30cm, Gezien van de Riet

De gangbare kunst was niet bedoeld voor de inheemse bevolking. Zij werden zelden als levensechte mensen afgebeeld. Echter, wanneer mensen op een ware en mooie manier worden weergegeven is herkenning mogelijk en kan liefde en trots worden opgewekt. Dit was mijn drijfveer, al ik moest nog veel leren.

Gezien van de Riet bij een feest op de Altiplano

Gezien van de Riet woont een feest bij op de Altiplano

Zo ging ik als sociologe naar Bolivia en keerde als kunstschilder terug.


Exposities:

Kunstzaal van Heijningen. 20 mei – 16 juni. Open: woensdag t/m zaterdag van 12.00-17.00 uur en zondag van 13.00 – 17.00 uur. www.kunstzaalvanheijningen.nl 

Museum Møhlmann. ‘De Meesterhand’, Het schilderen voorbij. Het aanzien van (mijn) 1956.
3 april – 31 juli. Appingedam. Open: Vrijdag, zaterdag, zondag van 13.00 tot 17.00 uur.
https://www.museummohlmann.nl/

Museum Møhlmann, Onafhankelijke Realisten Tentoonstelling, eind september – eind december.

Museo Nacional de Arte, eind 2022, La Paz, Bolivia. Later meer.


 

Als sociologe naar Bolivia, als kunstschilder terug.

Het is 2022
Ruim tien jaar werkte ik als sociologe en illustrator in Bolivia in nauwe samenwerking met de inheemse bevolking en beleefde prachtige avonturen. Ik maakte zo’n 500 tekeningen, aquarellen en schilderijen.

Ambassade van Bolivia: Gezien van de Riet draagt kunstwerken over voor het Boliviaanse volk.o Minero Bolivia), Gerda Dommerholt (Servicio Técnico Holandes Bolivia), 10 de marzo de 2022.

Ambassadeur van Bolivia, Roberto Calzadilla, Gezien van de Riet, Jeroen Strengers (Mijnwerkers Archief Bolivia), Gerda Dommerholt (Servicio Técnico Holandes, Bolivia)

Die gaan nu naar de collectie van de Fundación Cultural van de Centrale Bank van Bolivia. Deze Fundación beheert het Nationaal Museum en ontplooit veel activiteiten. Het idee is dat cultuur er niet alleen voor de elite is maar voor het hele Boliviaanse volk. Het is een geweldig onderkomen voor mijn kunstwerken, een grote eer!

Het was 1981
Lucila de Morales, voorzitster van de nog jonge boerinnenbond, de Federación Nacional de Mujeres Campesinas de Bolivia ‘Bartolina Sisa’ (1980), kwam naar Nederland om te spreken tijdens festiviteiten rond 1 Mei.

 

illustratie Lucila de Morales in Holland, 1981

Lucila de Morales in Holland, 1981

Ze vertelde over de wegblokkades, de strijd voor democratie, over de situatie van de boerinnen. Later meer over de Federatie, kortweg Bartolinas genoemd.
De Werkgroep Bolivia, die haar bezoek had georganiseerd, vroeg mij haar te tekenen voor een flyer. Toen kon ik niet vermoeden dat dit tekeningetje mijn leven een wending zou geven.

Het was 1984
De democratie was teruggekeerd in Bolivia. De vluchtelingen keerden eveneens terug. Op hun uitnodiging kwam ik te werken in Bolivia. Als sociologe was de bedoeling.
En toen was daar het tekeningetje van 1981…

 

tekening van Lucila de Morales

Lucila de Morales, eerste voorzitster van de Bartolinas

Lucila vroeg of ik de eerste brochure van de Bartolinas wilde illustreren. Het leek me geweldig! Maar ik? Een Hollandse, een vreemdelinge? Hoe voorkwam ik projectie van mijn eigen cultuur op die van de Indiaanse bevolking?

Participatie
Er was maar één garantie: maximale participatie van hun kant. Ik moest vooral vragen stellen zodat hun eigen ideeën in tekst en beeld zouden komen.

 

Tekening van een Moeder met kind op de Altiplano

Moeder met kind op de Altiplano. Naar een foto van Fernando Soria.

Ik moest met hen mee het land in, naar de plekken zelf, en de mensen om hulp vragen. Als deskundige in onderwijs had ik ervaring in het stimuleren van deelname van volwassenen. Vragen stellen was daarbij belangrijk. Verder had ik wat lessen in modeltekenen gevolgd en durfde het wel aan.

Contract
Na een tijdje vroeg de boerinnenbond een contract voor mij aan als coöperant bij SNV, die betaald werd door het Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking van Nederland. Dat gaf stabiliteit.

Het land in
Een van de leidsters nam mij mee naar haar huis in de provincie Aroma. Zo kon ik daar uitgebreid tekenen en fotograferen, binnen en buiten, het gezin, de akker, het vee.

Tekening van Een werkdag, de ochtend

Een werkdag, de ochtend

Tekst: ‘Een werkdag’ (ochtend), ‘om 4 uur: opstaan. om 5 uur koken. om 7 uur: aan het werk.’ ‘Is koken geen werk dan? Wie doen het?

illustratie van Samenwerken op de akker

Samenwerken op de akker

 

illustratie Het meisje haalt water

Het meisje haalt water

 

Tekening Het meisje hoedt de schapen

Het meisje hoedt de schapen

Tekenaar, man, vrouw?
De vrouwen zagen mij niet als sociologe maar als tekenaar. En op het eerste gezicht, met dat korte haar van mij, was ik nu een man? een vrouw? Het gaf niet, ze zagen me tekenen en vonden dat leuk.
Zo kwam ik, samen met een leidster van de boerinnenbond, in afgelegen oorden, móest overnachten in het beste bed van gastvrije gezinnen, liep tot in de late avond op de vrieskoude Altiplano, de hoogvlakte van 4000 meter hoog, met boven me de stralende sterrenhemel. Sliep daarna samen met de voorzitster op de grond, tot grote hilariteit van de groep die nog maar even bleef zitten.

Mensen tekenen
Vergaderingen en cursussen waren voor mij heerlijke tekenuurtjes. Ik was verslingerd geraakt aan het arceren. Later kon ik de tekeningen gebruiken voor de brochure.

 

Tekening van Onderonsje

Onderonsje

 

Tekening van In gedachten

In gedachten

 

Tekening van Aandachtig

Vol aandacht

 

Illustratie van notuliste

Wat moet ik doen als notulist?

Tekst: ‘Wat moet ik doen als notulist? Wat wordt er verwacht van een leidster, en van de leden?’

Illustratie van Sexuele voorlichting

Sexuele voorlichting

Gezondheid: ‘Wat zou dat zijn? Ik plas bloed.’ ‘En nu, wat moet ik doen nu José er van door is?’ ‘Waarom schamen we ons voor onze menstruatie? Is het soms niet natuurlijk? Hoe voorkomen we dat onze dochters zo moeten lijden? Zouden onze jongeren niet goed geïnformeerd moeten worden?’

Nachtelijk avontuur
Eens reisden we met de trein naar het zuiden en stopten in het stadje Uyuni. Het was middernacht, ijskoud, ingepakte bomen, geen mens meer op straat. We bonkten op deuren, tot slot ging er een open, de herbergier wees naar links, rende terug naar zijn slaapkamer. We grepen een stapel dekens, sliepen wat uurtjes, toen naar de eerste trein, wachtten op het perron, donkerblauwe ochtendschemering, een vrouw verkocht hete, zoete maisdrank, ook warme in olie gebakken buñuelos, denk aan oliebollen, maar dan luchtig en veel lekkerder, met knapperig deeg. Ze snoot haar neus in haar schort. Een schilderij in mijn herinnering.

Illustratie van discriminatie

Ze wil naar een vergadering, maar...

De teksten logen er niet om. ‘Als je naar de vergadering gaat is het beter dat je niet terug komt!’ ‘Maar vriend, zij heeft daar ook recht op.’ Ze staat achteraan en probeert wat te zeggen: ‘Compa…’ maar er klinkt: ‘Haha, nee toch! Ze kan niet eens praten!’

Gevaar en moed
Bekende, wereldwijde, schrijnende verhalen. Moedig waren de vrouwen die dit aankaartten. De Bartolinas namen deel aan gevaarlijke wegblokkades, ook ten tijde van de dictatuur, en dan, ja dan was het pijnlijk te moeten ervaren dat ze door hun eigen mannen werden gediscrimineerd. Moedig ook waren de mannen die hen steunden. Hun bijval was niet overbodig.

Illustratie van de strijd van Las Bartolinas

Congressen, demonstraties en hongerstakingen deden de dictatuur van Banzer vallen (1978)

Tekst: ‘Participatie.’ ‘Congressen, protestmarsen, hongerstakingen.’
‘Wanneer werd de Nationale Federatie van Boerinnen van Bolivia opgericht?’ ‘Welke manieren van strijd hebben we?’ ‘Waarom moesten we de weg blokkeren?’ ‘Hongerstakingen.’

De belangstelling voor de boerinnenbond was groot.

Illustratie: “Compañeras…”

“Compañeras…”

Door zo duidelijk te zeggen wat er mis was is er sindsdien veel veranderd. Ook de brochure deed haar werk. Tijdens een van de bijeenkomsten zaten twee boeren voor me. De ene las voor aan de een andere: waarom was er geen gelijkheid in het onderwijs voor jongens en meisjes? Ik spitste mijn oren. ‘Ja, meisjes moeten ook naar school’, was zijn antwoord. Waarop de andere boer instemmend knikte. En ik was er blij mee.

Illustratie voor Omslag Nuestra vida, nuestra organización 2

Omslag Nuestra vida, nuestra organización 2

 

De tropen
Het leven in de tropen verschilde sterk met dat van de Altiplano. Een andere brochure was nodig.

Tekening van Luisteren en schrijven

Luisteren en schrijven

 

Tekening van Baby's doen altijd mee

Baby's doen altijd mee

 

Tekening van Wat zou ze vertellen...

Wat zou ze vertellen...

Ook in de tropen waren bijeenkomsten en cursussen, zodat ik de ene vrouw na de andere kon tekenen.

Tekening van Wat zou ze vertellen...

Wat zou ze vertellen...

 

Tekening van Herkenning?

Herkenning?

 

Tekening van Het was heel warm

Het was heel warm

Leidsters namen me mee naar ver afgelegen oorden.

Illustratie van Een keuken in de tropen

Een keuken in de tropen

Tekst: ‘Een werkdag. Opstaan en water halen, ontbijt klaarmaken.’

Poseren
Mensen toonden hun dagelijkse doen en laten, ze poseerden voor allerlei situaties. Ze deden het met overgave en de nodige hilariteit, het was immers voor hun eigen brochure. ‘Teken die eend met kuikens erbij!’…

Illustratie van Rijst pellen en praten over de boerinnenbond

Rijst pellen en praten over de boerinnenbond

Tekst: 'De oplossing' 'We hebben zoveel problemen! Wat kunnen we doen comadre?'  'Het beste is je te organiseren.'

Veel huishoudelijke taken werden buiten verricht. Door de open terreinen was er gemakkelijk contact, zoals hier, bij het pellen van rijst. Dit was anders dan op de Altiplano waar de boederijtjes waren omheind.

Illustratie van Middag- en avondtaken, sigaretjes draaien...

Middag- en avondtaken, sigaretjes draaien...

Tekst: ‘De middag en de avond’ ‘Kleren wassen.’ ‘Koken.’ ‘In de avond: sigaretten maken…’ ‘Wanneer rust je uit? Als ons werk betaald zou worden, zouden onze landbouwproducten niet veel duurder zijn? Dus, wie profiteren van ons werk?’ Goeie vraag…

Het sigaretje
Ik was gestopt met roken. Na het vallen van de avond draaide de gastvrouw een sigaretje voor me van eigen tabaksbladeren, terwijl ik tekende. Het sigaretje op de tekening, nee, nee, hoe zou ik kunnen weigeren en de gastvrouw beledigen...
Er was altijd teveel om te tekenen. Alleen al zo’n boom met wasgoed er in, de schommelstoel van leer aan een boomstam, en mensen, die met zoveel plezier meewerkten. Het maakte me zielsgelukkig, ontberingen deerden niet.

Illustratie van Van meisje tot vrouw. Waarom kan ik niet naar school?

Van meisje tot vrouw. Waarom kan ik niet naar school?

Van jongs af aan vooroordelen. Tekst: ‘Van meisje tot vrouw.’ ‘Ik heb mijn dochter vrouw…’ ‘Waar kan mijn kleindochter nu goed voor zijn?’ ‘Waarom kan ik niet naar school?’ ‘Je lijkt op een man! Marimacho!’

Illustratie van Onze organisatie

Onze organisatie

Tekst: ‘Onze organisatie.’ ‘Laten we onze organisatie van vrouwen oprichten. Ja, goed idee.’ ’Waarom is de organisatie van boerinnen opgericht? Is onze organisatie tegen de mannen? In welke kwesties kunnen we met de vakbond van mannen samenwerken?’ ‘Waarom organiseren we ons? Om te leren. Om betere prijzen te eisen.’

Het is 2022
De strijdbare Bartolinas hebben enorm veel bereikt. Terugkijkend ben ik verbaasd over de veelzijdigheid van hun programma, bewonder ik hun moed. Wat goed gewerkt heeft is hun keuze voor een combinatie die niet de gemakkelijkste was.
Enerzijds de strijd tegen de onderdrukking van vrouwen en, later, het streven naar volledige deelname in politieke, economische en sociale beslissingen.
Anderzijds de samenwerking met de boerenbond in de strijd voor verbeteringen.
Bijzonder was dat deze boerenbond, waar de Bartolinas deel van uitmaakten, hen vanaf het begin steunde. Ook dat was een verstandige keuze. De geschiedenis in vele landen toont hoe uitzonderlijk dit was.
Ik prijs me gelukkig dat ik met hen mocht samenwerken.

Foto van Confederación Bartolina Sisa’s website. Ook Radio en TV.

Confederación Bartolina Sisa’s website. Ook Radio en TV.

Enkele feiten:
• Na een lange hongerstaking van leidinggevende vrouwen uit mijnen en platteland, werd de militaire dictatuur omvergeworpen in 1978. Die dictatuur zou nog wel tijdelijk terugkomen.
• 1980: de eerste boerinnenbond in Zuid-Amerika.
• In 2007 verkregen de Bartolinas dezelfde status als de boerenbond.
• Meerdere Bartolinas bekleedden belangrijke posten in de regering van de MAS (Movimiento al Socialismo). Silvia Lazarte was voorzitster van de Van de Wetgevende Vergadering (Asamblea Constituyente).
• De Bartolinas hebben nu een eigen Radio- en TV-kanaal….

https://www.bartolinasisa.org


Nieuws

Schilderij van Daphne door Gezien van de Riet

Daphne

https://www.museummohlmann.nl/  3 april – 31 juli:
Rob Møhlmann, eigenaar, beheerder, publicist, en schepper van een prachtig oeuvre, viert zijn verjaardag met drie exposities tegelijk: zijn eigen werk en voorwerpen voor het museum, voorwerpen uit zijn geboortejaar 1956. En:
De Meesterhand. Rob had vrijmoedig om de hand gevraagd van kunstenaars betrokken bij het museum. Van mij kreeg hij beide handen:

Schilderij van Zelfportret met boom

Zelfportret met boom

De volgende blog gaat verder met 'Tekenen en schilderen in Bolivia'.

 

And:
Art History Complete.
Galería artelibre “20 years, in 20x20” with MEAM
News:
Kunstzaal Van Heijningen, Art Gallery Clatia, Bolivia


 

Portret van Tessa Tempera-olie

Portret van Tessa Tempera-olie-linnen 80x40cm

The making of Tessa’s Portrait

Once I started on Tessa’s portrait. I was struck by her pose and charisma, and the small chair from Honduras fitted in very well. Still, whatever I tried, I didn’t like the colors.

first designs portrait

First designs of Tessa's portrait

I took a different approach and found a photo with lavender flowers on a mountain top in the Pyrenees, with beautiful violets and greens. Using Photoshop I filled in the background. All of a sudden I let that go on into the dress. Gotche! Sketching with Photoshop is so much quicker and it brings you all kinds of new ideas.
I didn’t want the lavender look like flowery wallpaper to continue into the dress, which I had seen somewhere. It should look ‘real’, spatial. Flowering, life, the pleasure of youth, a world that is open to you. Just as she stands there, with that smile.

Gezien van de Riet designs

Gezien van de Riet More designs

What had I got in to! Two differrent kinds of perspective had to be joined! The lavender plants themselves stood in the direction of an invisible horizon. But I didn’t want it to look like Tessa was standing among the lavender on that mountain. The dress with the lavender also made that impossible, because it made a standing plain surface. This whole idea turned out to go irritatingly slow, without any clue whatsoever for a happy turn out. Why oh why, you ms. Quixote! Only at the end would I know if I had succeeded. And if not: all those hours of work thrown away? But in my phantasy  it still looked phantastic. Giddy up, Rocinante! It turned out to be a two years quest.


Artbook forgot modern realism

stokpaardje

My hobbyhorse. Gezien van de Riet

Recently I was given a Dutch translation of the book: Art – The whole story (editor: Stephen Farthing; first published in 2010).
Beautiful pictures, handy time bars. I can’t judge the quality, but the Dutch title and subtitle promise to tell “the whole story” and “the right perspective”. At once I look up the last chapters: does it include contemporary realism? No! No? No! Well, Lucian Freud is included. He is mentioned under European figurative painting, which according tot the time bar lasted from 1945 till 1966. What? Freud wasn’t dead then and went on painting with gusto and realism. Just as figurative art (also called realism) is going till this day.

What else?
Oh yes, hyper realism is included, dated 1968 till today. But, but, modern realism is so much more. This omission can be blamed on the taboo on realism. Well, let’s do something about that. We’ve got the internet, where you can see wonderful contemporary realist works of art. Just a handful:

Joke Frima Eternal Return

Joke Frima Eternal Return Oil-linen 19,6x35,4

Grietje Postma Kleurenhoutsnede

Grietje Postma Kleurenhoutsnede 2014-I 40x50cm

Art historian Peter Trippi, among many things curator of the exposition of Lawrence Alma-Tadema in the Fries Museum and Waterhouse in the Groninger Museum, once pointed out a significant and curious phenomenon. On the one hand we see long queues at the museums featuring 19th-century realist art. Quite a few spectators would love to have a Breitner or Mary Cassatt on their own wall. Well, we can’t afford those, can we?

Aurelio Rodriguez En busca de la memoria crayon-wood MEAM

Aurelio Rodriguez Lopez En busca de la memoria crayon-wood 50x50cm MEAM

Rob Møhlmann Droog staan olieverf-paneel

Rob Møhlmann Droog staan olieverf-paneel 40x40cm Museum Møhlmann

Ricky Mujica Proud oil-canvas

Ricky Mujica Proud oil-canvas 91,94x121,92

Wait,
because on the other hand there is affordable top-quality contemporary realist art. We can buy those! Only, because of the taboo, this art is not prominent in the media. The potential buyer doesn’t know it. Or is reluctant because of this taboo.

Teresa Oaxaca The Pierrot

Teresa Oaxaca The Pierrot

Lorena Kloosterboer Tempus ad Requiem XXV

Lorena Kloosterboer Tempus ad Requiem XXV 80x40cm

Vincent Desiderio Theseus

Vincent Desiderio Theseus

Kenne Gregoire Voyeur

Kenne Gregoire Voyeur Acryl-olie-paneel 34x31cm

Nevertheless modern realism is alive and kicking – so much so that it is quite a movement nowadays in the US. It was already well established in the Netherlands. And now look at Spain. And Japan. And.. and..

Grzgorz Gwiazda Sitting man Resin MEAM

Grzgorz Gwiazda Sitting man Resin 150x100x100cm MEAM

Golucho Retrato de insomnios MEAM

Golucho Retrato de insomnios 120x170cm MEAM

My thanks to all artists who permitted to post their images:
Vincent Desiderio, Joke Frima, Lorena Kloosterboer, Kenne Grégoire, Ricky Mujica, Teresa Oaxaca, Grietje Postma, Museum Møhlmann (Rob Møhlmann), MEAM (Aurelio Rodriguez Lopez, Grzgorz Gwiazda, Golucho).


Galería artelibre, “20 years, in 20x20”

20 years, in 20x20cm

20 years, in 20x20cm

Galería artelibre in Zaragoza, Spain, exists for 20 years as an on-line art gallery. Founder and director is  José Enrique González. He is promoting modern realism thru all kinds of activities, especially the internationally renowned portrait competition ‘Modportrait’ – in co-operation with MEAM (Museu Europeo de Arte Moderno in Barcelona). He writes:

“From the very beginning we decided to create one of the first virtual galleries that would strongly support the figurative, realistic and hyper-realistic art.

Times were far from easy for this artistic current which was vilified, neglected and even forgotten by both, gallery owners and official bodies.

(…) Even though there is still a long way to go on this, this is the beginning of an unstoppable era.”

The “20 years” are being celebrated extensively, with works of art of 20x20 cms by 165 artists from all over the world. All framed in the same way, they are being exposed in beautiful rooms, shining like stars in the sky.

To be seen in Zaragoza in the beautiful Palacio Bantierra,
from March 7 till Apil 5.
In Barcelona in the swinging MEAM Museum, from July 9 till September 1st.

Gezien van de Riet Our Gingko in Autumn Tempera-oil-panel

Gezien van de Riet Our Gingko in Autumn Tempera-oil-panel 20x20cm

I am happy and proud that it includes my work “Our gingko in autumn”. And that I am part of Galería Artelibre, under “Grandes Autores”. https://www.artelibre.net/


News

Kunstzaal Van Heijningen
This art gallery in The Hague has created an on-line art platform, where my work is to be found as well.


Art Gallery Clatia
I was invited to participate on this on-line art platform from China. It includes internationally acclaimed artists, it looks real good! My page will come on-line shortly.


Bolivia
I was invited by the Fundación Cultural del Banco Central de Bolivia to expose in the Museo Nacional de Arte in La Paz, Bolivia, and the Centro de la Cultura Plurinacional in Santa Cruz, Bolivia. A great honor!

Gezien van de Riet, Bolivian Aymaras Watercolor for video

This is wonderful, because I lost my heart to Bolivia, where I worked for many years with lots of love as a sociologist, especially in developing educational material, and where I was able to study at the Escuela de Bellas Artes, the classical art academy in La Paz.

Translation NL-EN: Jeroen Strengers

En:
Kunstboek vergat modern realisme.
"20 years, in 20x20" artelibre en MEAM.
Nieuws:
Kunstzaal van Heijningen, Art Gallery Clatia, Bolivia.


Portret van Tessa Tempera-olie

Portret van Tessa Tempera-olie-linnen 80x40cm

The making of ... Tessa's portret

Eens begon ik aan het portret van Tessa. Houding en uitstraling vond ik leuk en het Hondurese stoeltje hoorde er helemaal bij. Echter, wát ik ook probeerde, de kleuren bevielen me niet.

Gezien van de Riet First designs and paintings portrait

Gezien van de Riet First designs and paintings of Tessa's portrait

Ik sloeg een andere richting in en vond een foto van lavendel op een Pyrenese berg, met violetten en groenen. Met Photoshop vulde ik daarmee de achtergrond, en, als ik de jurk nou ook eens... Hebbes! Schetsen met Photoshop is sneller dan op papier en je komt op allerlei ideeën.
Maar, de lavendel mocht geen decoratief bloembehang worden dat doorliep in de jurk, zoals ik wel eens gezien had. Het moest ‘echt’, ruimtelijk lijken. Bloei, leven, het plezier van jong zijn, een wereld die voor je open ligt. Juist zoals ze er staat, met die glimlach.

Gezien van de Riet designs

Gezien van de Riet More designs

Wat haalde ik me nu op de hals! Twee verschillende perspectieven moesten verenigd! De lavendels zelf stonden in een min of meer horizontaal vlak. Maar het moest niet lijken of Tessa tussen de lavendel op die berg stond. De jurk met lavendel maakte dat ook onmogelijk want die stond immers in een recht opstaand vlak. Dit hele project beloofde tergend langzaam te gaan, zonder ook maar één aanwijzing voor een goede afloop. Waarom toch, Doña Quichote! Pas op het laatst zou ik immers weten of het was gelukt. En dan, uren en uren weggegooid?! Maar in mijn fantasie zag het er steeds fantastisch uit. Vooruit, ros Rocinante! Het werd een twee jaar lange tocht.


Kunstboek vergat modern realisme

stokpaardje

My hobbyhorse. Gezien van de Riet

Pas geleden kreeg ik het boek:
Kunst in het juiste perspectief. Compleet overzicht van de belangrijkste kunstwerken, kunstenaars en stromingen door de eeuwen heen. Onder redactie van Stephen Farthing. Uitgave 2018. (Eerste uitgave: 2010).

Mooie plaatjes, handige tijdsbalken. Over de kwaliteit kan ik niet oordelen, maar de titel vertelt dat het boek ‘compleet’ is en ‘in het juiste perspectief’ staat. Meteen kijk ik achterin: staat hedendaags realisme er in? Nee. Nee? Nee. Nou vooruit, Lucian Freud wel. Hij wordt besproken bij de Europese figuratieve schilderkunst, die volgens de tijdsbalk van 1945 tot 1966 duurde. Wat? Freud was toen nog lang niet dood en schilderde lustig en realistisch door. Net als de figuratieve kunst die tot op heden wordt beoefend, nu ook wel als realisme aangeduid.

En verder?
Ja, wel aandacht voor hyperrealisme, gedateerd van 1968 tot heden. Maar, maar, het moderne realisme omvat zoveel meer. Deze omissie is te wijten aan het taboe op realisme. We gaan er iets aan doen. Daar is internet waar je prachtige, hedendaagse, modern realistische kunstwerken kunt zien. Een greep:

Joke Frima Eternal Return

Joke Frima Eternal Return Oil-linen 19,6x35,4

Grietje Postma Kleurenhoutsnede

Grietje Postma Kleurenhoutsnede 2014-I 40x50cm

Kunsthistoricus Peter Trippi, o.a. organisator van de expositie over Alma Tadema (Fries Museum) en Waterhouse (Groninger Museum), wees ooit op een veelzeggend en eigenaardig verschijnsel. Enerzijds staan er lange rijen voor musea om realistische kunst van de 19de eeuw te bewonderen. Menig kijker zou zelf graag een Breitner of Mary Cassatt in de woonkamer hebben. Niet te betalen hè?

Aurelio Rodriguez En busca de la memoria crayon-wood MEAM

Aurelio Rodriguez Lopez En busca de la memoria crayon-wood 50x50cm MEAM

Rob Møhlmann Droog staan olieverf-paneel

Rob Møhlmann Droog staan olieverf-paneel 40x40cm Museum Møhlmann

Ricky Mujica Proud oil-canvas

Ricky Mujica Proud oil-canvas 91,94x121,92

Wacht,
want anderzijds biedt hedendaagse realistische topkunst wél toegankelijke prijzen. Kopen kan wél! Alleen, door het taboe komt het te weinig in de media. De potentiële koper is daardoor niet op de hoogte. Of schrikt zelf terug voor dat taboe.

Teresa Oaxaca The Pierrot

Teresa Oaxaca The Pierrot

Lorena Kloosterboer Tempus ad Requiem XXV

Lorena Kloosterboer Tempus ad Requiem XXV 80x40cm

Vincent Desiderio Theseus

Vincent Desiderio Theseus

Kenne Gregoire Voyeur

Kenne Gregoire Voyeur Acryl-olie-paneel 34x31cm

Desondanks is het moderne realisme zo levenskrachtig, dat het zelfs uitgroeide tot een beweging in de VS. We hadden al een sterke vertegenwoordiging in Nederland. Let eens op Spanje. Japan. En... en...

Grzgorz Gwiazda Sitting man Resin MEAM

Grzgorz Gwiazda Sitting man Resin 150x100x100cm MEAM

Golucho Retrato de insomnios MEAM

Golucho Retrato de insomnios 120x170cm MEAM

Mijn dank aan alle kunstenaars die toestemden in plaatsing van hun afbeeldingen:
Vincent Desiderio, Joke Frima, Lorena Kloosterboer, Kenne Grégoire, Ricky Mujica, Teresa Oaxaca, Grietje Postma, Museum Møhlmann (Rob Møhlmann), MEAM (Aurelio Rodriguez Lopez, Grzgorz Gwiazda, Golucho).


Galería artelibre, “20 years, in 20x20”

20 years, in 20x20cm

20 years, in 20x20cm

Galería artelibre, Zaragoza, Spanje, bestaat in 2019 twintig jaar als online galerie. Oprichter en directeur is José Enrique González. Hij promoot het moderne realisme middels allerlei activiteiten, met name de internationaal bekende portret competitie ‘Modportrait’(dit in samenwerking met het MEAM, Museo Europeo de Arte Moderno in Barcelona). Hij schrijft:

“From the very beginning we decided to create one of the first virtual galleries that would strongly support the figurative, realistic and hyper-realistic art.
Times were far from easy for this artistic current which was vilified, neglected and even forgotten by both, gallery owners and official bodies.
(…) Even though there is still a long way to go on this, this is the beginning of an unstoppable era.”

De “20 years” worden uitbundig gevierd, met werkstukken van “20x20”, - centimeter - door 165 kunstenaars uit allerlei landen. Allen in eenzelfde lijst komen ze in bijzonder mooie zalen te hangen, schitterend als sterretjes aan de hemel.
In Zaragoza in het prachtige Palacio Bantierra, van 7 maart tot 5 april.
In Barcelona in het bruisende museum MEAM, van 9 juli tot 1 september.

Gezien van de Riet Our Gingko in Autumn Tempera-oil-panel

Gezien van de Riet Our Gingko in Autumn Tempera-oil-panel 20x20cm

Ik ben blij en trots dat ‘Onze gingko in de herfst’ daar bij is! En dat ik deel mag uitmaken van Galería Artelibre, onder Grandes Autores.
https://www.artelibre.net


Nieuws

Kunstzaal van Heijningen
Deze galerie heeft een kunstplatform gecreëerd en ik ben er ook te vinden: https://kunstzaalvanheijningen.nl, klik op ‘Kunstenaars’ in de menubalk, vind mijn naam in ‘Zoek een kunstenaar’. Ik ben van plan ook berichten op mijn pagina te plaatsen.


Art Gallery Clatia
Er kwam een uitnodiging tot deelname aan het kunstplatform van Art Gallery Clatia in
China. Er staan internationaal bekende kunstenaars op, dus het lijkt me niet verkeerd! Binnenkort is mijn pagina klaar.
https://en.clatia.com/artgallery


Bolivia
De Fundación Cultural van de Banco Central van Bolivia nodigde me uit te exposeren in het Museo Nacional de Arte en het Centro de la Cultural Plurinacional de Santa Cruz. Een grote eer!

illustratie van Aymara echtpaar in Bolivia

Aymara echtpaar, Altiplano, Bolivia

En fantastisch omdat ik mijn hart heb verpand aan Bolivia, waar ik met ongelooflijk veel plezier vele jaren heb gewerkt als sociologe en illustrator, met name in het maken van educatief materiaal, en waar ik onderwijs mocht genieten van de op klassieke leest geschoeide Escuela de Bellas Artes in La Paz.

 

linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram